ՀՈՎԻԿ ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ․ ՄԵԾ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՊՈՒՅ-ՊՈՒՅԸ
ԱՆԻ-ի հետաքննությունը նվիրված է Հովիկ Աբրահամյանին՝ 2000–2010-ական թվականների Հայաստանի ամենաազդեցիկ քաղաքական գործիչներից մեկին։ Նրա ուժը սեփական գաղափարախոսության մեջ չէր, այլ հարմարվելու, կապեր ստեղծելու և ազդեցության տարբեր կենտրոններին անհրաժեշտ մարդ մնալու բացառիկ կարողության։ Աբրահամյանը կոնկրետ առաջնորդի մարդ չէր, այլ քաղաքական մեխանիզմի մարդ էր։ Սակայն տասնամյակների ընթացքում նրա ստեղծած սեփականության, ընտանեկան կապերի և ազդեցության համակարգը, որը նրա ուժի աղբյուրն էր, իշխանափոխությունից հետո վերածվեց նրա խոցելի կողմի։ Այսօր նա հայտնվել է հայկական հեքիաթի Պույ-Պույ մկնիկի վիճակում․ իշխանության ու հարստության «կեղևի» մեջ մտնելը հեշտ էր, բայց քրեական գործերի և բռնագանձման հայցերի առաջ կանգնելով՝ այնտեղից դուրս գալը չափազանց դժվար դարձավ։
Քաղաքական ուղին․ մեխանիկից մինչև վարչապետ
Աբրահամյանի պաշտոնական կարիերան սկսվեց 1990 թվականին՝ կոնյակի գործարանի բաժնի պետի պաշտոնից, թեև լրագրողները պարզել էին, որ դրանից առաջ նա աշխատել է ավտոտեխսպասարկման կայանում։ Հետագա վերելքը կայծակնային էր․ արդեն 1998 թվականին նա դարձավ Արարատի մարզպետ, իսկ 2008-ին՝ խորհրդարանի նախագահ։ 2014 թվականին նա հասավ գագաթնակետին՝ դառնալով Հայաստանի վարչապետ։
Նրա հաջողության բանալին Սերժ Սարգսյանի հետ հարաբերություններն էին։ Աբրահամյանը ղեկավարում էր նրա նախընտրական շտաբները և համարվում էր Հանրապետական կուսակցության ազդեցությամբ երկրորդ մարդը։ Միևնույն ժամանակ նա հմտորեն պահպանում էր կապերը նաև քաղաքական այլ ուժերի հետ․ նրա որդին ամուսնացավ «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության առաջնորդ Գագիկ Ծառուկյանի դստեր հետ, իսկ անձամբ Աբրահամյանն իր քաղաքական վերելքով պարտական էր նաև երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանին։
Հավատարմության փորձությունը դարձավ 2015 թվականի հակամարտությունը Սերժ Սարգսյանի և Գագիկ Ծառուկյանի միջև։ Աբրահամյանը, չնայած բարեկամական կապերին, հրապարակայնորեն աջակցեց նախագահին՝ հայտարարելով, որ նրանց, ովքեր «առաջին, երկրորդ, երրորդ անգամից չեն հասկանում, պետք է մի անգամ էլ խփել»։ Սակայն 2016 թվականին նա անսպասելիորեն հրաժարական տվեց վարչապետի պաշտոնից, իսկ 2017-ին դուրս եկավ ՀՀԿ-ից՝ հրապարակայնորեն վիճաբանելով Սերժ Սարգսյանի հետ։ 2018 թվականի թավշյա հեղափոխությունից հետո Աբրահամյանը, որը Նիկոլ Փաշինյանի հետ հրապարակային հակամարտությունների երկար պատմություն ուներ, զուսպ դիրքորոշում որդեգրեց՝ չմտնելով նոր իշխանության հետ բացահայտ պատերազմի մեջ։
Բիզնես-կայսրությունն ու լրագրողական հետաքննությունները
Քաղաքական կարիերային զուգահեռ ձևավորվում էր Աբրահամյանների ընտանիքի հսկայական կարողությունը։ Դեռևս 2014 թվականին Hetq-ը վարչապետի մերձավոր ազգականների հետ կապում էր ավելի քան հիսուն ընկերություն՝ ամենատարբեր ոլորտներում՝ անշարժ գույքից և ալկոհոլի արտադրությունից մինչև հանքարդյունաբերություն և խաղային բիզնես։
Հիմնական օղակը Աբրահամյանի որդին՝ Արգամն էր։ Նրան էին պատկանում խոշոր ակտիվների բաժնետոմսեր, այդ թվում՝ «Իմպերիում Պլազա» բիզնես կենտրոնը և National հյուրանոցը, ինչպես նաև «Արարատցեմենտում» և Գագիկ Ծառուկյանի հետ համատեղ ձեռնարկություններում ունեցած բաժնեմասեր։
Ինքը՝ Աբրահամյանը, պաշտոնապես հայտարարագրում էր միայն համեստ ունեցվածք՝ դրա ծագումը բացատրելով գյուղատնտեսությունից ստացված եկամուտներով։ Սակայն լրագրողները մատնանշում էին նրա կնոջ ունեցած հսկայական հողատարածքները, պետական սուբսիդիաների՝ դիզելային վառելիքի և ոռոգման աջակցության օգտագործումը, ինչպես նաև սեփականության բարդ սխեմաները, որոնցում ձևական սեփականատերերը չէին համընկնում իրական շահառուների հետ։
Քրեական գործերն ու բռնագանձման հայցերը
Իշխանափոխությունից հետո լրագրողների բարձրացրած հարցերը տեղափոխվեցին իրավական հարթություն։ Այսօր Հովիկ Աբրահամյանի և նրա ընտանիքի դեմ զուգահեռաբար զարգանում են երկու գործընթաց։
1. Քրեական վարույթ։ Հակակոռուպցիոն կոմիտեն Աբրահամյանին մեղադրում է ձեռնարկատիրական գործունեությանը ապօրինի մասնակցելու՝ ազգականների միջոցով, պաշտոնեական լիազորությունները չարաշահելու և մոտ 470 միլիոն դրամի եկամուտների օրինականացման մեջ։ Գործի առանցքային դրվագը «Ավազահատիկ» քարհանքի պատմությունն է, որը, ըստ քննության վարկածի, քաղաքական ճնշման ներքո վերցվել է գործարար Գևորգյանից և վերաձևակերպվել վարչապետի եղբոր անունով։ 2025 թվականին գործը փոխանցվել է դատարան։ Աբրահամյանը բոլոր մեղադրանքները հերքում է։
2. Գույքային հայցեր։ Դրան զուգահեռ՝ դատախազությունը պահանջում է բռնագանձել այն գույքը, որը համարվում է ապօրինի ձեռք բերված։ Հայցում ներառված են անշարժ գույքի 59 օբյեկտ, 20 ընկերություն և միլիարդավոր դրամների դրամական պահանջներ։ Հատկապես մեծ արձագանք ստացավ ընտանիքին պատկանող առանձնատան վաճառքը 2,5 միլիարդ դրամով գործարար Նարեկ Նալբանդյանին։ Ընդդիմության կարծիքով՝ այս գործարքը վկայում է Աբրահամյանի և ներկայիս իշխանության միջև ոչ հրապարակային կապերի մասին։
Առանձին տողով անցնում է «զենքի» գործը․ 2018 թվականին Աբրահամյանի փաստացի վերահսկողության տակ գտնվող գործարանում հատակի տակ հայտնաբերվեց զենքի մի ամբողջ զինանոց։ Դատարանը այն ճանաչեց նախկին վարչապետի եղբոր՝ Հենրիկ Աբրահամյանի սեփականությունը։
Եզրակացություն
Հովիկ Աբրահամյանի պատմությունը հին քաղաքական մեքենայի իդեալական օղակ դարձած մարդու պատմությունն է։ Սակայն այսօր նույն այդ մեքենան նրա հետապնդման մեխանիզմի է վերածվել ։ Արդյո՞ք այս գործընթացը կավարտվի անցյալի իրական վերագնահատմամբ, ակտիվների վերաբաշխմամբ, թե՞ քաղաքական գործարքով՝ ցույց կտա ժամանակը։ Իսկ առայժմ նախկին վարչապետը, հայկական հեքիաթի Պույ-Պույ մկնիկի նման, շարունակում է փակված մնալ իր իսկ ստեղծած համակարգի ներսում։