Նարեկ Նալբանդյան

ԻՐԱԿԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՖՈՒՆՏԸ․ Ո՞Վ Է ԿԱՆԳՆԱԾ ՆԱՐԵԿ ՆԱԼԲԱՆԴՅԱՆԻ ԲԻԶՆԵՍ-ԿԱՅՍՐՈՒԹՅԱՆ ՀԵՏԵՎՈՒՄ

Ո՞Վ Է ՆԱ ԵՎ ՈՐՏԵՂԻՑ Է ԵԿԵԼ

Նարեկ Նալբանդյանը ծնվել է 1988 թվականին Կոտայքի մարզի Արգել գյուղում։ 2004 թվականին ընդունվել է ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետ, 2009-ին աշխատանքի անցել ոստիկանության Քննչական գլխավոր վարչությունում՝ որպես քննիչ, իսկ 2012 թվականին ազատվել է աշխատանքից և զբաղվել բիզնեսով։ Նրա խոսքով՝ 2013 թվականից սկսել է զարգացնել շինանյութի մանրածախ և մեծածախ առևտուրը, հացահատիկի ներմուծումն ու շինարարությունը։ Մինչև 2018 թվականը նա ձեռք էր բերել Տափերականի և Մասիսի ալրաղացները, ավելի քան 100 բեռնատարից բաղկացած ավտոպարկ և ավտոսպասարկման կենտրոն։ Նա պնդում է, որ արդեն այդ ժամանակ իր ընկերությունները խոշոր հարկատուների շարքում էին։

«Ֆունտ» մականունը նրա հետ կապվեց 2022 թվականի մարտին՝ 7ոգ հրատարակության հրապարակումից հետո, որտեղ նրան համեմատել էին «Ոսկե հորթը» վեպի կեղծ նախագահ Օստապ Բենդերի միջավայրի կերպարի հետ՝ այն մարդու, որը սեփականատեր է համարվում այնտեղ, որտեղ իրական տերերը մնում են ստվերում։

ԵԼԱԿԵՏԸ՝ PROJECT INTER-INVEST-Ը

«Պրոյեկտ Ինթեր-Ինվեստ» ՍՊԸ-ն գրանցվել է 2002 թվականի մարտին։ Մինչև 2018 թվականի հոկտեմբերի 12-ը ընկերության 100 տոկոս բաժնեմասը պատկանում էր Մաիլ Թորոյանին, այնուհետև այն անցել է Նալբանդյանին։ Սեփականատիրոջ փոփոխությունից հետո ընկերությունը դարձել է ներդրումային խմբի հիմնական գործիքը։

2019 թվականի նոյեմբերին կառավարությունը Project Inter-Invest-ին տրամադրել է հարկային և մաքսային արտոնություններ՝ շուրջ 2,5 միլիարդ դրամ արժողությամբ ծրագրի համար։ Նախատեսվում էր ներմուծել 200 քարշակ և 200 կիսակցորդ, երեք տարով հետաձգել ԱԱՀ-ի վճարումը, ազատել մաքսատուրքից և ստեղծել 205–215 աշխատատեղ։

Սակայն արդեն 2020 թվականի հոկտեմբերի 26-ին ՊԵԿ-ը սկսել է 39 411 558 դրամի չկատարված հարկային պարտավորության բռնագանձման վարույթ։ Նոյեմբերի 20-ին «Մաքս Օյլ» ընկերությունը դատարան է դիմել՝ 20 830 220,85 դրամ վառելիքի պարտքի պատճառով։ Միաժամանակ, 2020 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ՊԵԿ-ը ընկերությանը տրամադրել է օրինապահ հարկ վճարողի վկայական։ 2021 թվականի հունիսի 16-ին Project Inter-Invest-ի նկատմամբ կայացվել է որոշում՝ ապրանքների ապօրինի շրջանառության համար 500 հազար դրամ բռնագանձելու վերաբերյալ։

«ԱՅՐԱՊԵՏ»․ ԳՐԵԹԵ 18-ԱՆԳԱՄՅԱ ՏԱՐԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆ

2021 թվականի ապրիլի 1-ին Project Inter-Invest-ը սնանկության աճուրդում ձեռք է բերել «Այրապետ» հյուրանոցային համալիրը և հարակից երկու հողատարածք։ Մոտ 16 հազար քառակուսի մետր մակերես ունեցող համալիրը ներառում էր երեք մասնաշենք, ռեստորան, հանգստյան տուն, պահակակետերի տարածքներ և ճաշարան։ Հյուրանոցի գինը կազմել է 191 միլիոն դրամ՝ մոտ 360 հազար դոլար, իսկ հողատարածքներինը՝ համապատասխանաբար 13,7 և 4,7 միլիոն դրամ։

Գործի նյութերում հյուրանոցի բանկային գնահատված արժեքը կազմել էր 6,64 միլիոն դոլար, իսկ լուծարային արժեքը՝ 4,3 միլիոն դոլար։ Գնման գնի և այդ գնահատականների տարբերությունը գրեթե 18 անգամ էր։ Աճուրդի միակ մասնակիցը Project Inter-Invest-ն էր։ Տիգրան Սարգսյանի, արքեպիսկոպոս Նավասարդ Կճոյանի և Աշոտ Սուքիասյանի շուրջ օֆշորային սկանդալի հետ կապված քրեական վարույթը հետագայում կարճվել է։

ՍԵՎԱՆԻ ԼՈՂԱՓԵՐԸ

2021 թվականի հուլիսի 8-ին Project Inter-Invest-ին, առանց նոր մրցույթի, տրամադրվել է ընդհանուր մոտ 6,3 հեկտար մակերեսով թիվ 1 և թիվ 3 լողափային տարածքների սպասարկման իրավունքը։ Նախկինում մրցույթը շահել էր «Մ.Յան» ՍՊԸ-ն, սակայն երկու ամիս անց պայմանագիրը լուծարվել էր։ Պարկում փոխանցումը բացատրում էին նրանով, որ խոսքը սպասարկման իրավունքի մասին էր, իսկ սեզոնն արդեն սկսվել էր։

Հետագա հրապարակումներում խոսվում է նաև հատուկ պահպանվող ափամերձ 15 հեկտար հողի՝ տարեկան 3 միլիոն դրամով 25 տարով վարձակալության և երեք լողափերի սպասարկման համար տարեկան 1,5 միլիոն դրամ վճարով ուղղակի պայմանագրի մասին։ 2023 թվականին բնապահպանական տեսչությունը լճից ջրի ապօրինի ջրառ էր արձանագրել։

GOLDEN PALACE․ ՊԵՏԱԿԱՆ ԱԿՏԻՎ ԵՎ ՄԵԿ ԳՆՈՐԴ

Ծաղկաձորի Golden Palace հյուրանոցը 2018 թվականին քրեական գործ հարուցվելուց հետո նախկին Մաքսային կոմիտեի ղեկավար Արմեն Ավետիսյանի ընտանիքը փոխանցել էր պետությանը։ 2019 թվականին գործը կարճվել էր։ 2021 թվականի հոկտեմբերի 29-ին անշարժ գույքը գնահատվել էր 5,602 միլիարդ դրամ, իսկ շարժական գույքը՝ ևս 305,757 միլիոն դրամ։ Կառավարությունը վաճառքի նվազագույն գին էր սահմանել 5 միլիարդ դրամ՝ օբյեկտի սկզբնական 15,8 միլիարդ դրամ գնահատականի պայմաններում, և թույլատրել վճարումը կատարել հինգ տարվա ընթացքում։

Մրցույթի միակ մասնակիցը դարձավ «Պրոյեկտ Ինթեր-Ինվեստ» ՍՊԸ-ն։ Վաճառքը տեղի ունեցավ 2022 թվականի փետրվարի 11-ին։ Վերակառուցումից հետո օբյեկտը վերաբացվեց որպես Eighty Eight Hotel & Spa։ Բացման արարողությանը ներկա էր Նիկոլ Փաշինյանը։ 2023 թվականին ընկերությունը հերթական վճարումը սահմանված ժամկետում չկատարեց, իսկ 2024 թվականին հյուրանոցը գրավադրվեց Ameriabank-ում։

ԱԶԱՏՈՒԹՅԱՆ ՓՈՂՈՑԻ ՏՈՒՆԸ․ 2,5 ՄԻԼԻԱՐԴ ԴՐԱՄԻ ԳՈՐԾԱՐՔ

2022 թվականի մարտի 1-ին նախկին վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանի որդին՝ Արգամ Աբրահամյանը, տունը վաճառելու պայմանագիր է կնքել Նալբանդյանի կնոջ՝ Լիլիթ Պետրոսյանի հետ։ Գործարքի արժեքը 2,5 միլիարդ դրամ էր․ 48 միլիոնը վճարվել էր, իսկ 2,452 միլիարդը դեռ ենթակա էր վճարման։

Մարտի 30-ին դատախազությունը հայտնել է, որ տունը ճանաչվել է որպես իրեղեն ապացույց, և նույն օրը որոշումը հանձնվել է սեփականատիրոջ՝ Լիլիթ Պետրոսյանի պահակին։ Վերջինս պարտավորվել էր մինչև քննության ավարտը չօտարել անշարժ գույքը։ Մարտի 31-ին քննչական մարմինը Կադաստրի կոմիտե էր ուղարկել գրություն՝ հնարավոր գործարքի գրանցման դեպքում տեղեկացնելու խնդրանքով։

2026 թվականի հունվարին Hetq-ը հայտնել էր, որ Հովիկ Աբրահամյանի 25 միլիոն դրամի գրավը վճարել էր Նալբանդյանը։ Փաստաբանը դա բացատրել էր ընկերական հարաբերություններով։

«ՕԱԶԻՍ»․ ՑԱՆՑԸ ԳՆԵՑԻՆ, ԳՈՒՄԱՐԸ ԹՈՂԵՑԻՆ ՀԵՏՈ

2024 թվականի սկզբին Project Inter-Invest-ը ձեռք է բերել «Օազիս» չորս սուպերմարկետների շարժական գույքը՝ առևտրային դարակներ, սառնարաններ և սարքավորումներ։ Գործարքի արժեքը 300 միլիոն դրամ էր, որից 240 միլիոնը վճարվել էր։ Մնացած 60 միլիոն դրամը «Օազիս Մարկետ» ՍՊԸ-ն դատարանի միջոցով պահանջում էր բռնագանձել։

Նալբանդյանը վճարման ուշացումը բացատրել էր խանութների շրջանառության վերաբերյալ ոչ հավաստի տվյալներով։

«88» ՑԱՆՑԸ

NN Holding-ի իրավաբանական կառուցվածքը գրանցվել է 2018 թվականի դեկտեմբերի 21-ին, սակայն «88» մանրածախ նախագիծը հանրությանը ներկայացվել է 2024 թվականի սկզբին։ Առաջին խանութը բացվել է Երևանի Ալաբյան փողոցում։ 2024 թվականի մայիսին արդեն կար յոթ խանութ, նոյեմբերին՝ 13։

ՊԵԿ-ի տվյալներով՝ 2024–2025 թվականներին NN Holding-ի անունով գրանցվել է 57 հասցե կամ ՀԴՄ կետ․ 29-ը՝ Երևանում, 10-ը՝ Կոտայքում, 5-ը՝ Արմավիրում, 4-ը՝ Սյունիքում, 3-ը՝ Արարատում, մեկական՝ Շիրակում և Արագածոտնում։

Ցանցին մեղադրում էին փոքր բիզնեսին դուրս մղելու մեջ։ Նալբանդյանը հերքում էր ճնշումների մասին պնդումները։

«ՄԵՂՐԱՁՈՐ ԳՈԼԴ»

2024 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Նալբանդյանը ձեռք է բերել «Մեղրաձոր Գոլդ» ՍՊԸ-ի 33 տոկոս բաժնեմասը։ Ընկերությունը շահագործում է Մեղրաձորի ոսկու հանքավայրը։ Գործարքից առաջ միակ սեփականատերը Վարդան Մարգարյանն էր։ Գործարքից հետո 34 տոկոս բաժնեմասը ստացել է նրա որդին՝ Նարեկ Մարգարյանը, ևս 33 տոկոսը՝ Արտյոմ Սահակյանը։

Դրանից երկու շաբաթ առաջ Նալբանդյանն ու Սահակյանը հավասար մասնակցությամբ գրանցել էին «Անկագործ» ՍՊԸ-ն։ Հանքավայրի հաստատված պաշարները կազմում են 60 հազար տոննա հանքաքար՝ 4753,5 կիլոգրամ ոսկու պարունակությամբ։

«ԾԻՐԱՆ»

2025 թվականի փետրվարին փոխվել է «Ծիրան» ցանցի հետ կապված ընկերության մասնակիցների կազմը։ Մինչև գործարքը ընկերության միանձնյա սեփականատերը հիմնադիր Արամ Հարությունյանն էր։ Փետրվարի 24-ից բաժնեմասերը գրանցվել են Արգելի բնակիչ Արմեն Մարգարյանի անունով։

Նալբանդյանը հաստատել է ընկերության հետ կապը․ Արմեն Մարգարյանը նրա քրոջ որդին է։ Մեկնաբանության պահին ցանցն ուներ 22 խանութ, ևս երեքի բացումը նախապատրաստվում էր։ «88»-ի 17 խանութների հետ միասին խոսքը 39 գործող օբյեկտի մասին էր։

«ՇՈՂԱԿՆ»

2025 թվականի մայիսին Նալբանդյանը մտել է այն կառուցվածքի մեջ, որի միջոցով ձեռք է բերել Նոր Աճնում գտնվող նախկին «Շողակն» ադամանդի գործարանը։ Գործարքի արժեքը կազմել է 3 միլիոն դոլար, իսկ ֆինանսավորումն իրականացվել է Ameriabank-ի վարկով։

Գործարանը պատկանում էր «Diamond Park» ՓԲԸ-ին, որի 100 տոկոս բաժնեմասը գտնվում էր «Gold & Diamond» ՍՊԸ-ի մոտ։ 2025 թվականի մայիսի 15-ից բաժնեմասերի 33,3-ական տոկոսը ստացել են Նալբանդյանը, Արտյոմ Սահակյանը և Նարեկ Մարգարյանը։

HRAZDAN CEMENT

2026 թվականին AMIO Bank-ի աճուրդում Project Inter-Invest-ը ձեռք է բերել Hrazdan Cement Corporation LLC-ի գույքային համալիրը։ Աճուրդին մեկ լոտով ներկայացվել էր 44 օբյեկտ՝ 15,228 միլիարդ դրամ գնահատված արժեքով։

Հաղթող առաջարկը կազմել է 11,101 միլիարդ դրամ՝ գնահատված արժեքից մոտ 4,1 միլիարդով պակաս։ Հաղթողը պարտավոր էր գումարը վճարել տասն օրվա ընթացքում։

Նախկին սեփականատեր էր նշվում Վիտալի Գրիգորյանցը, որին պատկանում էր նախկին Հայբիզնեսբանկը, որն այժմ AMIO Bank-ն է։

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՀԵՏՔԸ

2026 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է, որ եթե Հայաստանի տնտեսության մեջ կա մարդ, որն իրեն և իր ընտանիքին «թույլատրելի բոլոր սահմաններից դուրս» նյարդայնացնում է, ապա դա Նարեկ Նալբանդյանն է։ Վարչապետը իրավապահ մարմիններին հանձնարարել է ստուգել այն գործարարների վերաբերյալ տեղեկությունները, որոնք կարող են իր ընտանիքի հետ կապի տպավորություն ստեղծել։

Նալբանդյանը պատասխանել է, որ Փաշինյանի, նրա ընտանիքի, նախկին իշխանության կամ քաղաքական ուժերի հետ որևէ անձնական, ընտանեկան կամ գործարար կապ չունի։

Սեպտեմբերի 7-ին «Իշխանություն» հրատարակությունը տեսանյութ էր տարածել և հայտնել Նալբանդյանի ձերբակալության մասին։ Հայաստանի ՆԳՆ-ն հայտնել էր, որ տեսանյութը նկարահանվել է մոտ մեկուկես տարի առաջ։ Այդ ժամանակ ոստիկանություն էին բերման ենթարկվել մի քանի անձինք՝ ուղեկցությամբ երթևեկելու համար։ «88» ցանցի ներկայացուցիչը հաստատել էր, որ միջադեպը տեղի է ունեցել, սակայն շատ ավելի վաղ։

2026 թվականի ապրիլի 29-ին գլխավոր դատախազ Աննա Վարդապետյանը խորհրդարանում հայտնել էր, որ Նալբանդյանի հետ կապված քննվում է փողերի լվացման հատկանիշներով քրեական վարույթ։ Սեպտեմբերին Գլխավոր դատախազությունը հաստատել էր «88» ցանցի հետ կապված քրեական վարույթի առկայությունը, որը հարուցվել էր դեռևս փետրվարի 26-ին։

ՀԱԿԱՍՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐ

2026 թվականի օգոստոսի 5-ին հայտնի դարձավ «Բոնուս» ցանցի հիմնադիր և տնօրեն Անդրանիկ Մուրադյանի մահվան մասին։ Քննչական կոմիտեի նախնական վարկածով՝ խոսքը ինքնասպանության մասին էր։

Մահացածի աներորդին և «Բոնուս»-ի համահիմնադիր Արշավիր Հարությունյանն իր ցուցմունքներում Նալբանդյանին և «Սպայկա»-ի հիմնադիր Դավիթ Ղազարյանին անվանել էր ընտանիքի նկատմամբ ճնշումների կազմակերպիչներ։ Ղազարյանը մեղադրանքները հերքել էր, իսկ Նալբանդյանը դրանք անվանել էր անհեթեթություն։

Մեկ այլ հակամարտության մեջ հիշատակվում են Սևանի «Վալենսիա» հյուրանոցը, «Բայանդուր Շիրակ» թռչնաֆաբրիկան և Լուսագյուղի դպրոցը։ Գլխավոր ինժեներ Լևոն Հովհաննիսյանը պնդել էր, որ 90 շինարարներ սեպտեմբերի կեսերից մինչև դեկտեմբերի 30-ը աշխատել են առանց պաշտոնական ձևակերպման։ Նրա հաշվարկով՝ նրանց պետք է վճարվեր շուրջ 110 միլիոն դրամ, մինչդեռ փաստացի վճարվել էր 30–35 միլիոն։ Պարտքը գերազանցել էր 50–55 միլիոն դրամը։ 2026 թվականի մարտի 26-ին շինարարները բողոքի ակցիա էին իրականացրել կառավարության շենքի մոտ։

Այլ պահանջների թվում են «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի դիմումը դատարան՝ 299 514 դրամ գազի չվճարված պարտքի պատճառով, ինչպես նաև Մրցակցության պաշտպանության հանձնաժողովի կողմից ձեռնարկությանը 3 044 534 դրամով տուգանելը՝ անբարեխիղճ մրցակցության համար։ «Շիրակ» թռչնաֆաբրիկան ձու էր իրացրել «ԵՍՕ» մակնշմամբ՝ առանց համապատասխան հավաստագրի։

2023 թվականի հունիսի 7-ին Ապարանի համայնքապետարանը Project Inter-Invest-ի հետ կնքել էր 240 600 360 դրամի պայմանագիր։ 2025 թվականի մարտի 11-ին համայնքի ղեկավարը պայմանագիրը լուծարել էր աշխատանքների ձախողման պատճառով, իսկ մարտի 24-ին ընկերությունը ներառվել էր պետական գնումների գործընթացի մասնակիցների «սև ցուցակում»։ 2025 թվականի հոկտեմբերի 13-ին դատարանը վարույթ էր ընդունել Project Inter-Invest-ի հայցն ընդդեմ համայնքապետարանի և Ֆինանսների նախարարության։

ԵՐԵՔ ՀԵՆԱԿԵՏ

1. Մինչև 2018 թվականը սկզբնական կապիտալի ծագումն ու առաջին խոշոր ակտիվներին հասանելիության մեխանիզմը շարունակում են անհայտ մնալ։

2. Project Inter-Invest-ը հանդես է գալիս որպես խոշոր ձեռքբերումների հիմնական կորպորատիվ խողովակ՝ միաժամանակ օգտվելով պետական արտոնություններից։

3. Գործարքներում կրկնվում է նույն օրինաչափությունը․ խնդրահարույց, գրավադրված, սնանկացած կամ պետության կամ բանկի տնօրինության տակ հայտնված ակտիվը փոխանցվում է Նալբանդյանի, նրա հարազատների կամ գործընկերների հետ կապված կառույցներին՝ մի շարք դեպքերում սկզբնական գնահատականից էապես ցածր գնով։

Եթե Նալբանդյանի հետևում, ինչպես ինքն է պնդում, իսկապես ոչ ոք չկա՝ բացի իրենից, իր թիմից և Աստծուց, ապա դա պետք է ապացուցվի փաստաթղթերով, ոչ թե հավատով։ Առայժմ առանցքային գործարքների գումարների ամբողջական ու թափանցիկ հետքը հրապարակային չէ։

Աճի արագության, խոշոր ակտիվներին հասանելիության, մշտական քաղաքական հետքի և վարկատուների, աշխատողների ու կարգավորող մարմինների հետ առաջացած հակասությունների համադրությունը Նալբանդյանի կերպարը դարձնում է Հայաստանի տնտեսության և ինստիտուտների վիճակի ցուցիչ։

Ի վերջո, «ո՞վ է Նարեկ Նալբանդյանը» հարցի պատասխանը՝ գործարար, «Ֆունտ», թե՞ «նոր Սաշիկ», կարելի է ստանալ ոչ թե մականուններից ու հին տեսագրություններից, այլ միայն փողի հետքով գնալով։ Իսկ այդ ճանապարհը դեռևս հանրության համար բացահայտված չէ։