Հինգ անշարժ գույք, 54 միլիոն դրամ բանկային հաշիվներում և 25 միլիոն դրամ աշխատավարձ. ինչպե՞ս Սահմանադրական դատարանի նախագահ Արման Դիլանյանը դարձավ ֆինանսական «հրաշամանուկ»
2020 թվականին, երբ «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության նախաձեռնությամբ պաշտոնանկ արվեց Սահմանադրական դատարանի նախագահ Հրայր Թովմասյանը, նրա պաշտոնում ընտրվեց Արման Դիլանյանը։ Այն ժամանակ շատերը համոզված էին, որ նոր նախագահը լիովին հարմար կլինի գործող իշխանությանը։ Սակայն հետագայում պարզվեց, որ այդ «հարմարավետությունը» սահմանափակված չէ միայն իշխանության համար ցանկալի որոշումներ կայացնելով։ Դիլանյանի և նրա կնոջ՝ Նաիրա Ալեքսանյանի հայտարարագրերը ստեղծում են մի պատկեր, որը դժվար է բացատրել միայն Սահմանադրական դատարանի նախագահի պաշտոնական աշխատավարձով։ Տպավորություն է ստեղծվում, թե դատավորի աշխատավարձը նրա եկամուտների հիմնական աղբյուրը չէ, այլ ընդամենը հավելում այն ֆինանսական հնարավորություններին, որոնց ծագումը հանրության համար տեսանելի չէ։
Սկսենք անշարժ գույքից։ Դիլանյանը հայտարարագրել է հինգ անշարժ գույք՝ Երևանում երկու բնակարան (մեկը ձեռք է բերել 2022 թվականին, մյուսը՝ նվեր ստացել 2023-ին), ավտոկայանատեղի, արտադրական նշանակության շինություն Վաղարշապատում, որը գնել է դեռևս 2004 թվականին, ինչպես նաև Երևանի տարածքում գտնվող հողամաս, որը 2025 թվականի հունվարի 15-ին ձեռք է բերել 111 միլիոն 260 հազար դրամով։ Գրեթե 225 հազար ԱՄՆ դոլար արժողությամբ հողամաս՝ այն դեպքում, երբ Սահմանադրական դատարանի նախագահի պաշտոնական տարեկան աշխատավարձը կազմում է մոտ 25 միլիոն դրամ։ Այսինքն՝ միայն այդ հողամասի արժեքը գերազանցում է նրա չորս տարվա պաշտոնական եկամուտը։ Սակայն նման գնումները խնդիր չեն, եթե գոյություն ունեն եկամտի այլ աղբյուրներ։
Եվ, դատելով հայտարարագրերից, նման աղբյուրներ իսկապես կան։ Ընդամենը մեկ տարվա ընթացքում Դիլանյանի բանկային հաշիվների մնացորդը 1,3 միլիոն դրամից հասել է 54 միլիոնի։ Դրան գումարվում են նաև կանխիկ միջոցները՝ 3,5 միլիոն դրամ, 5 հազար ԱՄՆ դոլար և 1 հազար եվրո։ Ընդհանուր առմամբ՝ շուրջ 68 միլիոն դրամի դրամական միջոցներ։ Միևնույն ժամանակ 2025 թվականի նրա հայտարարագրված եկամուտը կազմել է շուրջ 90 միլիոն դրամ, որից դատավորի աշխատավարձը՝ ընդամենը 25 միլիոն։ Մնացած 65 միլիոնը որտեղի՞ց է գոյացել։
Տոկոսագումարնե՞ր, հարկերի վերադարձ, թե՞ սեփական անձին տրամադրված փոխառություններ։ «Այլ եկամուտներ» բաժնում նշված են շուրջ 2 միլիոն դրամ անհայտ ծագման եկամուտ, 4,8 միլիոն դրամ եկամտահարկի վերադարձ և, ամենահետաքրքիրը, 111 միլիոն դրամի փոխառություն։ Ընդ որում, նույն գումարը միաժամանակ նշված է նաև «ստացված փոխառություններ» բաժնում։ Ստացվում է, որ Դիլանյանը ոչ միայն ստացել է 111 միլիոն դրամի փոխառություն, այլև, ըստ էության, ինքն իրեն է այն տրամադրել։ Նման հաշվապահական հաշվեկշիռը կարող է հետաքրքրել նույնիսկ ֆինանսական ամենափորձառու մասնագետներին։
Սակայն պատմությունն այստեղ չի ավարտվում։ Սահմանադրական դատարանի նախագահի կինը՝ Նաիրա Ալեքսանյանը, նույնպես հետաքրքիր տվյալներ է ներկայացրել հայտարարագրում։ Նրա տարեկան եկամուտը կազմել է 5,6 միլիոն դրամ, որից 10 հազար ԱՄՆ դոլարը նշված է որպես Ռոմիկ Ալեքսանյանի նվեր, իսկ ևս 1,4 միլիոն դրամը՝ Իրինա Ալեքսանյանի նվեր։
Բնական հարց է առաջանում․ ովքեր են այս առատաձեռն բարեկամներն ու ընտանիքի ընկերները, որոնք դատավորի կնոջը նման չափերի նվիրատվություններ են անում։ Եվ եթե նրանք մերձավոր ազգականներ չեն, ապա ինչո՞ւ այդ նվերները չեն հարկվում։ Իսկ եթե մերձավոր ազգականներ են, ինչո՞ւ այդ մասին որևէ տեղեկություն չկա հենց Արման Դիլանյանի հայտարարագրում։ Այստեղ արդեն խոսքը միայն թվաբանության մասին չէ, այլ բավական բարդ համադրությունների։
Ընտանիքը հայտարարագրել է նաև շուրջ 15 միլիոն դրամի վերանորոգման ծախս, 4 միլիոն դրամ՝ ճանապարհորդությունների, գրեթե 5 միլիոն՝ կրթության և 6,5 միլիոն դրամ՝ վարկերի մարման համար։ Եվ այս ամենից հետո նրանց բանկային հաշիվներում շարունակում է մնալ 54 միլիոն դրամ, իսկ կանխիկ՝ շուրջ 14 միլիոն դրամ։ Բավական տպավորիչ արդյունք այն պաշտոնյայի համար, որի պաշտոնական ամսական աշխատավարձը մոտ 2 միլիոն դրամ է։ Ստացվում է, որ ընտանիքը պաշտոնապես վաստակածից ավելի է ծախսում, իսկ տարբերությունը լրացվում է փոխառություններով, նվիրատվություններով և այլ եկամուտներով։ Ընդ որում, այդ փոխառություններն ու նվիրատվությունները ավելի շուտ համակարգ են հիշեցնում, քան պատահականություն։
Ուշագրավ է նաև մեկ այլ հանգամանք։ 2025 թվականին Դիլանյանը վաճառել է իր բնակարաններից մեկը Գրիգորի Երիցյանին՝ 57 միլիոն դրամով։ Սակայն ընդամենը մի քանի շաբաթ անց արդեն ձեռք է բերել 111 միլիոն դրամ արժողությամբ հողամաս։ Տարբերությունը կազմում է 54 միլիոն դրամ։ Միաժամանակ նրա բանկային հաշիվների մնացորդն աճել է մոտ 53 միլիոն դրամով։ Կարելի է սա պատահականություն համարել, սակայն Հայաստանում նման համընկնումները հաճախ անվանում են «լավ կազմակերպված ֆինանսական կառավարում»։
Այս պատմության ենթատեքստը դժվար է չնկատել։ Սահմանադրական դատարանի նախագահը, որը պետք է լինի արդարադատության անկախության երաշխավորը, ներկայացնում է այնպիսի եկամուտներ և գույքային փոփոխություններ, որոնք դժվար է բացատրել բացառապես պաշտոնական աշխատավարձով։ Իսկ նրա կնոջ հայտարարագրերում պարբերաբար հայտնվող խոշոր նվիրատվությունները ևս բազմաթիվ հարցեր են առաջացնում։
«Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը, որը հաճախ խոսում է կոռուպցիայի դեմ պայքարի մասին, կարծես չի շտապում ուշադրություն դարձնել սեփական իշխանության օրոք գործող բարձրաստիճան դատավորների ֆինանսական հայտարարագրերին։ Եվ դա, թերևս, զարմանալի չէ․ ո՞վ պետք է ստուգի Սահմանադրական դատարանի նախագահին, եթե հենց այդ դատարանն է վերջնական որոշում կայացնում այն մասին, թե ինչն է համապատասխանում Սահմանադրությանը, իսկ ինչը՝ ոչ։
Այսօր Արման Դիլանյանը փաստացի հասել է իր կարիերայի գագաթնակետին։ Սակայն եթե ապագայում, իշխանության հերթական փոփոխությունից հետո, հրապարակվեն գույքի իրական սեփականատերերի և ֆինանսական միջոցների իրական աղբյուրների մասին տվյալները, հնարավոր է՝ այս պատմությունը բոլորովին այլ լույսի ներքո ներկայացվի։ Այդ ժամանակ, հավանաբար, այս հոդվածը կհիշվի։ Իսկ ժպիտը, եթե լինի, դժվար թե անկեղծ լինի։