Կոռուպցիոն ալիք Հայաստանում (2025–2026)․ համակարգային ճգնաժամի բացահայտումներ և պետական կառավարման ճաքեր
Գյումրիի նախկին քաղաքապետ Վարդան Ղուկասյանի ձերբակալությունը։ 2025 թվականի հոկտեմբերին նա և քաղաքապետարանի յոթ աշխատակիցներ ձերբակալվել են կոռուպցիոն սխեմաների կասկածանքով։ Քննությունը պնդում է, որ Ղուկասյանը և նրա ենթակաները կաշառք են ստացել ինքնակամ կառույցների օրինականացման և կեղծ անձանց միջոցով համայնքային հողերի սեփականաշնորհման փորձերի համար։
Նա մեղադրվում է նաև շուրջ 35,7 մլն դրամ արժողությամբ 24 անշարժ գույքի յուրացման և 10 հազար դոլար կաշառքի ստացման մեջ ապօրինի կառույցը չքանդելու դիմաց։ Այս գործը հասարակական մեծ հնչեղություն է ստացել և հանգեցրել քաղաքային մի շարք ծրագրերի կասեցմանը։
Կոռուպցիան Երևանի քաղաքապետարանում։ 2025 թվականին ձերբակալվել են քաղաքապետարանի և քաղաքաշինական տեսչությունների աշխատակիցներ կաշառք ստանալու մեղադրանքով։ Երևանի նախկին դատախազի տվյալներով՝ քաղաքում գործել են առանց թույլտվության տեղադրված ապօրինի բետոնային հանգույցներ, ինչը վկայում է կոռուպցիոն սխեմաներում ինչպես շարքային աշխատակիցների, այնպես էլ ղեկավարության ներգրավվածության մասին։ Արձանագրվել են նաև ավագանու անդամների նկատմամբ ճնշումների և խախտումների վերաբերյալ դիմումներն անտեսելու դեպքեր։
ANIF-ի գործը։ Ամենախոշոր սկանդալներից մեկը կապված է ANIF ներդրումային հիմնադրամում շուրջ 80 մլն դոլարի ոչ նպատակային օգտագործման հետ։ Այս դեպքը դիտարկվում է որպես բարձր մակարդակի համակարգային կոռուպցիայի օրինակ։
Հակաճգնաժամային ծրագրերի միջոցների յուրացում։ Համավարակի ժամանակահատվածում յուրացվել է հակաճգնաժամային միջոցառումների համար հատկացված 26 մլրդ դրամ։ Այս դրվագը նույնպես մատնանշում է երկրում առկա լայնածավալ կոռուպցիոն գործելաոճը։
Ֆինանսների նախարար Վահե Հովհաննիսյանի շուրջ ծագած սկանդալը։ Ուշադրության կենտրոնում է հայտնվել նրա կապը «Caritas-Italiana» (հետագայում՝ «J-Corder») ընկերության հետ, որը զգալի հարկային արտոնություններ է ստացել։ Նախարարի նկատմամբ հարուցվել է քրեական վարույթ՝ շահերի բախման և եկամուտների թաքցման կասկածանքով։ Գործը գտնվում է Հակակոռուպցիոն դատարանի քննության փուլում։
Նախարարը պնդում է, որ պետական ծառայության անցնելու պահից ի վեր որևէ առնչություն չունի ընկերության հետ, սակայն քննությունը ստուգում է նրա հայտարարագրերը և արտոնությունների տրամադրման հնարավոր խախտումները։ Այս սկանդալը խաթարել է վստահությունը պետական արտոնությունների բաշխման թափանցիկության նկատմամբ և հանրային քննարկումների տեղիք տվել։
Սկանդալ «City of Smile» բարեգործական հիմնադրամի շուրջ։ԶԼՄ-ների տվյալներով՝ 2018-2025 թվականներին հիմնադրամից, որը գլխավորում էր Աննա Հակոբյանը (վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի տիկինը), կեղծ ընկերությունների միջոցով դուրս է բերվել ավելի քան 3,4 մլն դոլար: Սա օնկոլոգիական հիվանդություններ ունեցող հարյուրավոր երեխաների զրկել է օգնությունից:Հետաքննության արդյունքները հրապարակելու փորձից հետո ձերբակալվել է հիմնադրամի նոր նախագահ արքեպիսկոպոս Բագրատ Գալստանյանը, ինչը հանգեցրել է քաղաքական ճնշումների և կոռուպցիայի փաստերը թաքցնելու փորձի մեղադրանքների։ Սկանդալը լուրջ հարված է հասցրել իշխանության հեղինակությանը և ուժեղացրել քննադատությունը երկրի ղեկավարության հասցեին։
Գործարար Կարապետյանի գործը։ 2025 թվականին նրան մեղադրանքներ են առաջադրվել հարկերից խուսափելու, խարդախության և փողերի լվացման համար։ Պաշտպանական կողմը գործը համարում է քաղաքականապես մոտիվացված՝ այն կապելով Հայ Առաքելական Եկեղեցուն նրա ցուցաբերած աջակցության հետ։ Այս դեպքը առիթ դարձավ արդարադատության ընտրովի լինելու և բիզնեսի նկատմամբ ճնշումների վերաբերյալ քննարկումների համար։
Այս սկանդալների հետևանքով մեծացել է հանրային անվստահությունը իշխանությունների նկատմամբ, ուժեղացել է ճնշումը հակակոռուպցիոն մարմինների վրա, ինչպես նաև ստուգումներ են սկսվել մի շարք նախարարություններում և բարեգործական կազմակերպություններում։
Հայաստանի իշխանությունները ստիպված են եղել հրապարակավ հայտարարել կոռուպցիայի դեմ պայքարը շարունակելու մասին, սակայն փորձագետները նշում են, որ համակարգային խնդիրները պահպանվում են, իսկ խոստացված բարեփոխումները դեռևս շոշափելի արդյունքներ չեն տվել։
2025 թվականին Հակակոռուպցիոն դատարանի վարույթում գտնվել է ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման վերաբերյալ 152 հայց: Կալանք է դրվել շուրջ 1500 անշարժ գույքի, 290 շարժական գույքի, 400 իրավաբանական անձանց մասնակցության իրավունքի և խոշոր չափի կանխիկ դրամական միջոցների վրա: Հաշտության համաձայնագրերով պետությանն է վերադարձվել ավելի քան 815 միլիոն դրամի և 50 հազար եվրոյի գույք: