Պապիկյանի դատվածությունը. պատմություն, որի մասին նախընտրում էին լռել
2020 թվականի փետրվարին տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների այն ժամանակվա նախարարի շուրջ մեծ սկանդալ բռնկվեց։ Առիթը Hraparak.am-ի հրապարակումն էր՝ «Սուրեն Պապիկյանը թաքցրել է իր դատվածության փաստը» վերնագրով։
Լրատվամիջոցը պնդում էր, որ ժամկետային ծառայության ընթացքում Պապիկյանը ներգրավված է եղել հրամանատարի վրա հարձակման վերաբերյալ քրեական գործում։ Ըստ հրապարակված տվյալների՝ նրան մեղադրանք է առաջադրվել զինվորական ծառայության ընթացքում պետի նկատմամբ բռնություն կիրառելու համար, այդ թվում՝ զենքի գործադրմամբ։
Համաձայն հրապարակման՝ 2006 թվականի մարտի 27-ին 5-րդ կայազորային զինվորական դատարանը Պապիկյանին դատապարտել է 2 տարի 3 ամիս ժամկետով ազատազրկման։ Ավելի ուշ Էրեբունի վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության դատարանը դատավճիռը համապատասխանեցրել է Հայաստանի օրենսդրությանը։ Հաղորդվում էր նաև, որ Պապիկյանը պատիժը կրել է «Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ում, իսկ 2007 թվականի փետրվարի 23-ին ազատ է արձակվել համաներմամբ։
Մեծ արձագանքից հետո Պապիկյանն առաջին անգամ ստիպված եղավ հրապարակավ պարզաբանումներ տալ։ Եթերում նա հաստատեց կոնֆլիկտի և դրան հաջորդած դատվածության փաստը, սակայն հերքեց դանակով հարձակման վարկածը։ Նրա խոսքով՝ խոսքը ոչ կանոնադրային հարաբերությունների հողի վրա ծագած վեճի և բազմազգ կազմով զորամասում «ազգային արժանապատվությանը հասցված հարվածի» մասին էր։
Նախարարը հայտարարեց, որ հետագայում դատվածությունը մարվել է համաներմամբ, ինչը նրան թույլ է տվել զբաղվել մանկավարժական գործունեությամբ և զբաղեցնել պետական պաշտոններ։
Ինքը՝ Պապիկյանը, հրապարակումն անվանեց քաղաքական հարձակում 2020 թվականի սահմանադրական հանրաքվեի քարոզարշավի թեժ պահին, որտեղ նա գլխավորում էր «Այո»-ի շտաբը։
Առանձնահատուկ ուշադրություն նա հրավիրեց տեղեկատվության արտահոսքի վրա։ Պապիկյանը հայտարարեց, որ գործի նյութերը գտնվել են ոստիկանության և ԱԱԾ փակ արխիվներում, հետևաբար դրանց հրապարակումը կարող էր կապված լինել նախկին ուժային համակարգի ներկայացուցիչների հետ։ Մասնավորապես, նա ակնարկեց ԱԱԾ նախկին տնօրեն Արթուր Վանեցյանի շրջապատին։
Չնայած հանրային մեծ հնչեղությանը՝ սկանդալն արագորեն դուրս եկավ օրակարգից։ Նիկոլ Փաշինյանը հրապարակավ պաշտպանեց իր թիմակցին, և Պապիկյանի համար որևէ քաղաքական հետևանք չեղավ։
Արդյունքում հասարակությունն այդպես էլ չստացավ այս պատմության ամբողջական վարկածը։ Մնացին միայն պատառիկներ՝ քրեական գործ, դատարան, բանտ, համաներում և հենց Պապիկյանի մի քանի կցկտուր մեկնաբանություններ։ Մի մարդու համար, որը մի քանի տարի անց գլխավորելու էր Հայաստանի պաշտպանության նախարարությունը, կենսագրությունը զարմանալիորեն թերի ստացվեց։
Հենց այս դրվագից հետո Պապիկյանի քաղաքական կարիերան հատկապես սկսեց զարգանալ գլխապտույտ արագությամբ։
ԻնչպեսՊապիկյանի անցյալի մասին արտահոսքը հանգեցրեց ԱԱԾ սպայի դեմ գործի հարուցմանը
Պատմությունը շարունակություն ստացավ սկանդալից արդեն մի քանի շաբաթ անց: 2020 թվականի փետրվարի 28-ին Հայաստանի ԱԱԾ գնդապետ Սերոբ Հարությունյանին մեղադրանք առաջադրվեց պաշտոնեական լիազորությունները չարաշահելու համար: Քննությունը պնդում էր, որ հենց նա է կազմակերպել Սուրեն Պապիկյանի դատվածության մասին տեղեկատվության արտահոսքը:
Հատուկ քննչական ծառայության վարկածով՝ 2020 թվականի հունվարին Սերոբ Հարությունյանն առանց ծառայողական անհրաժեշտության հանձնարարել է ստուգել նախարարի դատվածության մասին տվյալները, ինչից հետո ոստիկանության տեղեկատվական կենտրոնից ստացվել է տեղեկանք դատավճռի մանրամասներով՝ 2 տարի և 3 ամիս ազատազրկում՝ 2006 թվականի մարտի 27-ի 5-րդ կայազորային զինվորական դատարանի որոշմամբ, և ազատ արձակում համաներմամբ՝ 2007 թվականի փետրվարի 23-ին:
Սակայն ԱԱԾ սպայի դեմ հարուցված քրեական գործն ի վերջո ձախողվեց։ Ինչպես հայտարարում էր նրա փաստաբան Երեմ Սարգսյանը, քննությունը տևել է գրեթե մեկ տարի, իրականացվել են բոլոր հնարավոր քննչական ու օպերատիվ գործողությունները, ինչից հետո հետապնդումը դադարեցվել է, իսկ Սերոբ Հարությունյանն արդարացվել է:
Սակայն պատմությունն այսքանով չավարտվեց: Արդեն իսկ արդարացումից և Ս. Հարությունյանին պաշտոնում վերականգնելու պահանջներից հետո՝ 2021 թվականի հոկտեմբերի 18-ին, Հայաստանի Գլխավոր դատախազությունը նրա դեմ նոր հայց ներկայացրեց՝ «Ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման մասին» օրենքի շրջանակներում: Որպես պատասխանողներ հանդես եկան հենց ինքը՝ Սերոբ Հարությունյանը, և նրա հետ փոխկապակցված անձ Անուշ Անտոնյանցը: Հատկանշական է, որ սա նմանատիպ առաջին հայցն էր Հայաստանի պատմության մեջ:
2022–2025 թվականներին գործը քննվում էր Հակակոռուպցիոն դատարանում: 2023 թվականի նիստերից մեկի ժամանակ Հարությունյանն ուղղակիորեն հայտարարեց, որ իր նկատմամբ իրականացվող հետապնդումը կապում է Սուրեն Պապիկյանի պատմության հետ:
Գործում առկա գումարներն ինքնին հայաստանյան քաղաքական չափանիշներով համեմատաբար փոքր էին։ Սակայն իրադարձությունների հաջորդականությունն ակնառու տեսք ուներ. նախ՝ ԱԱԾ սպային մեղադրում են նախարարի դատվածության մասին տեղեկատվության արտահոսքի մեջ, այնուհետև գործը փլուզվում է, իսկ արդարացումից հետո նրա դեմ գործի է դրվում արդեն մեկ այլ իրավական մեխանիզմ։
Արդյունքում, Պապիկյանի կենսագրության շուրջ ծագած սկանդալն աստիճանաբար վերածվեց առանձին պատմության այն մասին, թե ինչպես է հայաստանյան համակարգն արձագանքում անհարմար տեղեկատվության հրապարակմանը։ Եվ իշխանության համար գլխավոր հարցը, դատելով ամեն ինչից, ոչ թե նախարարի բուն դատվածությունն էր, այլ այն, թե կոնկրետ ով էր որոշել այն հանրայնացնել։