Սուրեն Պապիկյանի ֆինանսական հաջողության պատմությունը
2018–2021 թվականներին, երբ Սուրեն Պապիկյանը ղեկավարում էր Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությունը, ճանապարհաշինության համակարգում փոխվեց տեխնիկական հսկողության սխեման։ Հենց այս ժամանակահատվածի հետ է հայկական մամուլը կապել նրա ֆինանսական հնարավորությունների կտրուկ աճը։
Առանցքային դարձավ կառավարության 2020 թվականի հունիսի 25-ի №1085-Ն որոշումը, որը նախարարությանը թույլ տվեց տեխնիկական հսկողության ծառայությունները գնել մեկ ընկերությունից՝ «Kocks Consult»-ից՝ առանց բաց մրցույթի, մեկ անձից գնման ընթացակարգով։
Գերմանիայի քաղաքացի Կարստեն Գրիզեի անվամբ գրանցված ընկրությունը ներգրավվեց 143,45 կմ միջպետական, հանրապետական և մարզային նշանակության ճանապարհների շինարարության վերահսկողության գործում։
Համաձայն հետաքննությունների՝ «Kocks Consult»-ը ստացել է շուրջ 4 միլիարդ դրամի պայմանագրեր, չնայած այն հանգամանքին, որ նրա հաստիքացուցակում պաշտոնապես գրանցված էր ընդամենը երկու աշխատակից՝ վարորդը և դիզայներ Սահակ Ալեքսանյանը։
Ընդ որում, ինչպես պնդում էին հրապարակումներում, շուրջ 410 միլիոն դրամը փոխանցվել էր «Ճանապարհային նախագիծ» ընկերությանը, որը փաստացի իրականացրել էր աշխատանքները։ Մնացած ավելի քան 3,5 միլիարդ դրամի ճակատագիրը հրապարակայնորեն այդպես էլ չպարզաբանվեց։
«Ճանապարհային նախագիծ» ընկերության 88%-ը պատկանում էր Բագրատ Բադալյանին, ում ԶԼՄ-ները անվանում էին Պապիկյանի մտերիմ զինակիցը։ Ընկերության ղեկավար դարձավ նախարարության նախկին աշխատակից Դավիթ Քարտաշյանը։
2021 թվականի ապրիլի 22-ին կառավարությունն ընդունեց ևս մեկ որոշում հօգուտ «Kocks Consult»-ի՝ նրա մասնակցությունը տարածելով նաև «Հյուսիս–Հարավ» մայրուղու ծրագրի վրա։
Ճանապարհային ծախսերի մեծածավալ ֆոնին այս գումարները հատկապես զգալի էին թվում։ Հայաստանի 2020 թվականի բյուջեում «Ճանապարհային ցանցի բարելավում» հոդվածով նախատեսված էր 83,3 միլիարդ դրամ, իսկ 2021 թվականին՝ ավելի քան 66 միլիարդ դրամ։
Դեռևս 2019 թվականին Պապիկյանը տեխնիկական հսկողության դրույքաչափը սահմանել էր 5% մակարդակում։ Այսպիսով, միայն 2020–2021 թվականների ընթացքում տեխնիկական վերահսկողության համար նախատեսված միջոցների ծավալը կարող էր հասնել 7,46 միլիարդ դրամի՝ այն ժամանակվա փոխարժեքով ավելի քան 14 միլիոն դոլարի։
Իշխանության քննադատները պնդում էին, որ ճանապարհային քաղաքականությունն օգտագործվում էր ոչ միայն ենթակառուցվածքների զարգացման, այլև որպես ֆինանսական հոսքերը դեպի համակարգին մոտ կանգնած կառույցներ վերաբաշխելու մեխանիզմ։
Հենց այս ժամանակահատվածում մամուլում ավելի ու ավելի հաճախ սկսեցին հայտնվել հրապարակումներ Սուրեն Պապիկյանի ֆինանսական հնարավորությունների կտրուկ աճի մասին՝ դեռևս նրա պաշտպանության նախարար նշանակվելուց առաջ։
Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությունը հրապարակումներից հետո հանդես եկավ հերքումներով ու պարզաբանումներով։ Այնուամենայնիվ, պայմանագրերի բաշխման սխեմայի, միջոցների ծավալների և փոխկապակցված ընկերությունների դերի վերաբերյալ հարցերը հանրային դաշտում այդպես էլ մնացին չփարատված։