«Կոնդի առանձնատների տնտեսություն» ՊՈԱԿ-ում հնարավոր չարաշահումների գործը․ վարչապետի առանձնատունը, գաղտնի որոշումները և Փաշինյանի կնոջ եղբայրը
2020 թվականին Հայաստանում լայն արձագանք ստացած կոռուպցիոն սկանդալ ծագեց կառավարության առանձնատների վերանորոգման աշխատանքների շուրջ, որոնք սպասարկում է «Կոնդի առանձնատների տնտեսություն» պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունը (ՊՈԱԿ)։ Այս գործը, որի մասին մանրամասն անդրադարձել էր «Փաստինֆո»-ն 2020 թվականի սեպտեմբերի 1-ի հրապարակմամբ, բացահայտեց բարձրաստիճան պաշտոնյաների և վարչապետին մերձավոր անձանց հնարավոր մասնակցությամբ ֆինանսական խոշոր չարաշահումների վերաբերյալ տեղեկություններ։
Գործի էությունը և քրեական վարույթի հարուցումը
Քրեական վարույթի հիմք են դարձել Հայաստանի պետական վերահսկողական ծառայության իրականացրած ստուգումները։ Հրապարակման համաձայն՝ գերատեսչությունը կառավարության առանձնատներում իրականացված վերանորոգման աշխատանքների ընթացքում հայտնաբերել էր հնարավոր չարաշահումներ։ Այդ առանձնատները հաշվառված են «Կոնդի առանձնատների տնտեսություն» ՊՈԱԿ-ի հաշվեկշռում և նախատեսված են բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց բնակության համար։
Ստուգումների նյութերն ուղարկվել էին Քննչական կոմիտե, որտեղ նախաձեռնվել էր քրեական վարույթ։ Այն հարուցվել էր Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի երկու հոդվածներով՝ առանձնապես խոշոր չափերով յուրացում կամ վատնում և պաշտոնեական լիազորությունների չարաշահում։
Քննչական կոմիտեից հայտնել էին, որ հրապարակման պահին՝ 2020 թվականի սեպտեմբերին, նախաքննությունը շարունակվում էր, իսկ մեղադրյալի կարգավիճակ ունեցող անձինք դեռևս չկային։
Սկանդալի գլխավոր օբյեկտը՝ վարչապետի ծառայողական առանձնատունը
Հասարակական ուշադրության կենտրոնում էր հայտնվել վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և նրա ընտանիքի ծառայողական առանձնատան վերանորոգումը։
Դեռևս 2019 թվականին հանրության շրջանում լայն արձագանք էր առաջացրել այն տեղեկությունը, որ պետական բյուջեից այդ առանձնատան հիմնանորոգման, ներքին հարդարման և կահավորման համար հատկացվել էր շուրջ 2 միլիոն ԱՄՆ դոլար։
Սակայն իրավիճակն առավել սկանդալային էին դարձնում մի շարք հանգամանքներ։
Նախ՝ այդ գումարները վարչապետի աշխատակազմին հատկացվել էին կառավարության գաղտնի որոշմամբ։
Բացի այդ, առկա տեղեկությունների համաձայն, միլիոնավոր դոլարներ ծախսվել էին նաև սանտեխնիկական պարագաների, այդ թվում՝ զուգարանակոնքերի ձեռքբերման վրա։
Ավելին, պետական վերահսկողական ծառայությունը գրավոր հարցմանն ի պատասխան պաշտոնապես հաստատել էր, որ 2019 թվականին իրականացված աշխատանքների ընթացքում արձանագրվել են չարաշահումներ։
Քննության մանրամասները և հնարավոր վնասի չափը
Հրապարակման համաձայն՝ հնարավոր հափշտակությունների ծավալը զգալի է եղել։
Թեև պաշտոնատար անձինք, այդ թվում՝ դատախազությունը, հրաժարվել էին հրապարակել վնասի ճշգրիտ չափը, իրազեկ աղբյուրները պնդում էին, որ խոսքը վերաբերում է շուրջ 250 միլիոն դրամի, ինչը համարժեք է մոտ կես միլիոն ԱՄՆ դոլարի։
Նախաքննությունը շարունակում էր ապացույցներ հավաքել, իսկ հետագա դատավարական որոշումների մասին խոստացվել էր տեղեկացնել լրացուցիչ։ Այդուհանդերձ, տվյալ պահին ոչ վնասի վերջնական չափը, ոչ էլ գործի վերաբերյալ վերջնական եզրակացությունները դեռևս հրապարակված չէին։
Գործի շրջանակում հիշատակվող անձինք
Հրապարակման մեջ ներկայացվում է այն անձանց շրջանակը, որոնք այս կամ այն կերպ առնչվում էին ՊՈԱԿ-ին և սկանդալին։
Սկանդալի պահին կազմակերպության տնօրենի պարտականությունները կատարում էր «Հայկական ժամանակ» օրաթերթի հաշվապահը, որը նախկինում եղել էր նաև «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության գլխավոր հաշվապահը։
Մինչև 2018 թվականը այդ պաշտոնը զբաղեցրել էր «Իմ քայլը» խմբակցության այն ժամանակվա քարտուղար Հակոբ Սիմիդյանը։
Հրապարակման համաձայն՝ վերանորոգման աշխատանքներն իրականացվել էին առանց մրցույթի՝ մեկ անձից գնումների ընթացակարգով։
Միաժամանակ պնդվում էր, որ կապալառու կազմակերպության ընտրությունը երաշխավորել էր վարչապետի կնոջ՝ Աննա Հակոբյանի եղբայրը, Ազգային ժողովի պատգամավոր Հրաչյա Հակոբյանը։
Այսպիսով, ընդգծվում էր, որ սկանդալի շրջանակում հիշատակվում էին ոչ միայն վարչապետին մերձավոր անձինք, այլև նրա ընտանիքի անդամները։
Քաղաքական ենթատեքստը և քննության շուրջ առաջացած հարցերը
«Փաստինֆո»-ի հրապարակման մեջ նշվում էր, որ այս գործի քննությունը լուրջ երկընտրանքի առաջ էր կանգնեցրել իրավապահ մարմիններին։
Մի կողմից՝ գործի օբյեկտիվ քննությունը կարող էր հանգեցնել խոշոր քաղաքական սկանդալի, ինչը, հրապարակման գնահատմամբ, կարող էր իշխանությունների համար անցանկալի լինել։
Մյուս կողմից՝ գործը կոծկելու ցանկացած փորձ կարող էր հենց քննությունն իրականացնողներին դարձնել օրենքի խախտող։
Այսպիսով, «Կոնդի առանձնատների տնտեսություն» ՊՈԱԿ-ում իրականացված վերանորոգման աշխատանքների վերաբերյալ քրեական վարույթը դուրս եկավ սովորական տնտեսական բնույթի գործի շրջանակներից և ստացավ ընդգծված քաղաքական նշանակություն՝ առնչվելով երկրի բարձրագույն ղեկավարության և նրա մերձավոր շրջապատի շահերին։