Սերժ Սարգսյանից դեպի Նիկոլ Փաշինյան. Աշոտ Արսենյանի հովանավորի փոփոխությունը
Աշոտ Արսենյանի խորհրդարանական կարիերան և նրա բիզնեսի զարգացման ամենահաջողակ շրջանը համընկան Սերժ Սարգսյանի նախագահության տարիներին: Այս ժամանակահատվածում հայկական մամուլը բազմիցս նրա գործարար հաջողություններն ու քաղաքական ազդեցությունը կապում էր երկրի բարձրագույն ղեկավարության հետ ունեցած մտերիմ հարաբերությունների հետ:
Լրատվամիջոցների տվյալներով՝ Սերժ Սարգսյանը, ինչպես և Հովիկ Աբրահամյանը, կանոնավոր կերպով իրենց արձակուրդի մի մասն անցկացնում էին Ջերմուկում և Արսենյանին պատկանող օբյեկտներում, այդ թվում՝ գերմանական Բադեն-Բադենում գտնվող նրա առանձնատանը: Այս հրապարակումները նախագահի և գործարարի միջև վստահելի հարաբերությունները դիտարկում էին որպես քաղաքականության և բիզնեսի մեջ Արսենյանի դիրքերի ամրապնդման գործոններից մեկը:
2015 թվականի սեպտեմբերին Սերժ Սարգսյանը Աշոտ Արսենյանին պարգևատրել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալով:
Հատկանշական է, որ ընդամենը երեք տարի անց խոշոր բիզնեսի և քաղաքական էլիտայի բազմաթիվ ներկայացուցիչներ, ովքեր նախկինում պետական պարգևներ էին ստացել նախագահի ձեռքից, այդ թվում՝ Սամվել Ալեքսանյանը, Գուրգեն Արսենյանը և այլք, իշխանափոխությունից հետո արագորեն տարածություն պահեցին երկրի նախկին ղեկավարությունից և հարաբերություններ կառուցեցին արդեն նոր քաղաքական թիմի հետ:
Աշոտ Արսենյանը հայտնվեց նրանց թվում, ում հաջողվեց անցավ հաղթահարել քաղաքական տրանզիտը: Նիկոլ Փաշինյանին վարչապետ ընտրելու ժամանակ նա քվեարկեց ի նպաստ նրա և գրեթե դադարեցրեց հրապարակային քաղաքական հայտարարություններ անելը:
Ինչպես ցույց տվեցին հաջորդող իրադարձությունները, իշխանափոխությունը ոչ միայն չթուլացրեց Արսենյանների ընտանիքի դիրքերը, այլև նրա համար քաղաքական ինտեգրման նոր փուլ բացեց: Արդեն շատ չանցած ընտանիքի ներկայացուցիչները առանցքային դիրքեր զբաղեցրեցին «Քաղաքացիական պայմանագրի» համակարգում, իսկ բիզնես խմբի ազդեցությունը պահպանվեց:
Հեղափոխությունից հետո. նոր իշխանություն, նախկին մոդել
Այն մասին, որ Արսենյանների ընտանիքի հարաբերությունները նոր քաղաքական թիմի հետ չսահմանափակվեցին լոյալության մասին հայտարարություններով, վկայում են հետագա իրադարձությունները: Իշխանափոխությունից հետո ընտանիքի հետ կապված ընկերությունները շարունակեցին պետական աջակցություն ստանալ, իսկ բիզնեսի ներկայացուցիչները սկսեցին ֆինանսավորել իշխող թիմին մոտ կանգնած կառույցները:
Այսպես, 2023 թվականի հուլիսի 31-ին Վլադիմիր Պողոսյանը, ով այդ ժամանակ զբաղեցնում էր «Ջերմուկ Գրուպ» ՓԲԸ-ի տնօրենի պաշտոնը, կուսակցական բարեգործական երեկոյի շրջանակներում 2,5 միլիոն դրամ փոխանցեց իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությանը: Մեկուկես ամիս անց՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 14-ին, կառավարությունը «Ջերմուկ Գրուպ»-ին ազատեց 102,6 միլիոն դրամի չափով մաքսատուրքի վճարումից՝ 8,3 միլիարդ դրամ ընդհանուր արժողությամբ հումքի և սարքավորումների ներկրման ժամանակ:
Ինքնին այս իրադարձությունների հարևանությունը չի վկայում ընկերության և պետության միջև որևէ պայմանավորվածության առկայության մասին: Այդուհանդերձ, իրադարձությունների հաջորդականությունը, որի դեպքում իշխող կուսակցության օգտին արված նվիրատվությունը նախորդել է ընտանեկան բիզնեսին պետական խոշոր արտոնության տրամադրմանը, անխուսափելիորեն հարցեր է առաջացնում նոր քաղաքական համակարգի հետ Արսենյանների ընտանիքի փոխհարաբերությունների բնույթի վերաբերյալ:
Ֆինանսական աջակցությունը տարածվել է նաև վարչապետի տիկնոջ՝ Աննա Հակոբյանի գլխավորած «Իմ քայլը» հիմնադրամի վրա: Հրապարակված տվյալների համաձայն՝ 2024–2025 թվականներին «Ջերմուկ Գրուպ» ՓԲԸ-ն հիմնադրամին է փոխանցել 10 միլիոն դրամ:
Այսպիսով, 2018 թվականի իշխանափոխությունը չհանգեցրեց ձևավորված քաղաքական-տնտեսական համակարգից Արսենյանների ընտանիքի դուրսմղմանը: Փոխվեց որոշումների կայացման քաղաքական կենտրոնը, սակայն փոխհարաբերությունների մոդելն ինքնին մնաց ճանաչելի՝ ֆինանսական աջակցություն գործող իշխանության հետ կապված կառույցներին, պետական արտոնություններ ընտանեկան բիզնեսին և ընտանիքի քաղաքական ազդեցության պահպանում՝ արդեն հաջորդ սերնդի ներկայացուցիչների միջոցով:
Նոր իշխանության հին մեղադրանքները
2018 թվականի իշխանափոխությունն առաջացրեց սպասումներ, որ այն պատմությունները, որոնք նախկին ղեկավարության օրոք իրավական գնահատականի չէին արժանացել, կվերանայվեն: Նրանց թվում, ովքեր հույս ունեին օգտվել նոր քաղաքական իրավիճակից, հայտնվեց ռուսաստանաբնակ հայ գործարար Մուրադ Մուրադյանը: Ավելի քան քսան տարի նա հրապարակայնորեն մեղադրում էր Աշոտ Արսենյանին բիզնեսը յուրացնելու և իր գործընկերների նկատմամբ քրեական հետապնդում կազմակերպելու մեջ:
2018 թվականի հուլիսի 26-ին Սանկտ Պետերբուրգում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և հայ համայնքի ներկայացուցիչների հանդիպման ժամանակ Մուրադյանը կրկին ներկայացրեց կոնֆլիկտի պատմությունը, որի սկիզբը, նրա խոսքով, թվագրվում է 1996 թվականին: Այն ժամանակ, ինչպես պնդում է գործարարը, ինքը Աշոտ Արսենյանի և Կորյուն Հակոբյանի հետ համատեղ հիմնադրել է «ՄԱԿ» ՓԲԸ-ն, որտեղ յուրաքանչյուրին պատկանում էր բաժնետոմսերի 33%-ը:
Մուրադյանի վարկածով՝ այն բանից հետո, երբ ինքն ու Կորյուն Հակոբյանը Սանկտ Պետերբուրգում ավտովթարի են ենթարկվել և ավելի քան մեկ ամիս գտնվել բուժման մեջ, Աշոտ Արսենյանը ապամոնտաժել է «ՄԱԿ» ՓԲԸ-ին պատկանող ջրագիծը և ապօրինի կերպով իրացրել այն: Բացի այդ, ինչպես պնդում էր Մուրադյանը, Արսենյանը իր կնոջն է վաճառել «Ջերմուկ Շին» տրեստին պատկանող 25 հատ «ԿամԱԶ» մակնիշի բեռնատար մեքենաներն ու ծանր տեխնիկան՝ ընդամենը 5 000 ԱՄՆ դոլարով: Մինչդեռ, Մուրադյանի խոսքով, այդ ժամանակահատվածում մեկ «ԿամԱԶ» մեքենայի արժեքը գերազանցում էր 10 000 ԱՄՆ դոլարը:
Մուրադյանը պնդում էր, որ Հայաստան վերադառնալուց հետո ինքը Կորյուն Հակոբյանի հետ միասին շուրջ չորսուկես ամիս ապարդյուն փորձել է վերադարձնել գույքը: Նրա խոսքով՝ հենց Արսենյանի բողոքի հիման վրա է Կորյուն Հակոբյանը ենթարկվել քրեական պատասխանատվության և հետագայում դատապարտվել ութ տարվա ազատազրկման, այնինչ ինքը՝ Մուրադյանը, լքել է Հայաստանը և նրա նկատմամբ հետախուզում է հայտարարվել:
Վարչապետի հետ հանդիպման ժամանակ Մուրադյանը նաև հայտարարեց, որ 2003 թվականին իր նկատմամբ մահափորձ է կատարվել, որի կազմակերպման պատասխանատվությունը նա հրապարակայնորեն դրեց Աշոտ Արսենյանի վրա:
Ի պատասխան՝ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց, որ կհանձնարարի ստուգել ներկայացված հանգամանքները և ընդգծեց, որ նոր Հայաստանում քրեական հետապնդումը չպետք է օգտագործվի քաղաքական դրդապատճառներով:
Գրեթե անմիջապես Աշոտ Արսենյանը հանդես եկավ պաշտոնական հայտարարությամբ, որում ամբողջությամբ հերքեց բոլոր մեղադրանքները: Նա Մուրադյանի պնդումներն անվանեց աբսուրդային ու զրպարտչական՝ միտված իր գործարար համբավի վարկաբեկմանը, իսկ հենց Մուրադյանին բնութագրեց որպես քրեական անցյալ ունեցող անձնավորության, ով բազմիցս հայտնվել է տարբեր քրեական պատմությունների մեջ:
Հանրային հակամարտությունը հետագա դատավարական զարգացում չունեցավ: Առկա տվյալների համաձայն՝ Մուրադյանի հայտարարությունները չհանգեցրին Աշոտ Արսենյանի նկատմամբ քրեական գործի հարուցմանը, իսկ կոնֆլիկտն աստիճանաբար դուրս եկավ հանրային օրակարգից՝ սահմանափակվելով կողմերի փոխադարձ մեղադրանքներով: