«Թաքնվում են օրենքի հետեվում». ինչպես է «Եևանի ավտոբուսը» դիզվառելիք գնել 545 դրամով
168.am-ը բացահայտում է գործարքի մանրամասները, որը ստիպում է մտածել ոչ այնքան օրենքի տառի, որքան այն մասին, թե ինչպես են Երևանի քաղաքապետարանում տնօրինում համայնքի փողերը։
«Երևանի ավտոբուս» ՓԲԸ-ի կողմից դիզելային վառելիքի գնման պատմությունը դրա ցայտուն օրինակն է, որ ընթացակարգի ձևական պահպանումը դեռևս չի երաշխավորում միջոցների ողջամիտ ծախսումը։
Ըստ 168.am-ի հրապարակման՝ մայիսի 6-ին համայնքային ընկերությունը ձեռք է բերել շուրջ 500 հազար լիտր դիզելային վառելիք՝ մեկ լիտրը 545 դրամով, այն դեպքում, երբ շուկայում դրա մանրածախ գինը կազմում էր 510-520 դրամ։ Ընդ որում, խոսքը մեծածավալ խմբաքանակի մասին էր, որը շուկայական բնական պայմաններում պետք է մանրածախ գնից ավելի էժան լիներ։
Ըստ լրատվամիջոցի հաշվարկների՝ գների այս տարբերությունը Երևանի համայնքի համար կարող էր հանգեցնել շուրջ 60 միլիոն դրամի վնասի։
Ինչպե՞ս ձևավորվեց այս գինը
«Երևանի ավտոբուսից» պնդում են, որ դրանից առաջ անցկացվել է երեք բաց և մրցակցային ընթացակարգ։ Սակայն դրանք չեն կայացել, քանի որ միակ մասնակիցը «ՍԻ ՓԻ ԷՍ ԷՆԵՐՋԻ ԳՐՈՒՊ» ընկերությունն էր, որը մեկ լիտրի համար առաջարկել էր 550 դրամ՝ այն դեպքում, երբ նախահաշվային արժեքը սահմանված էր 500 դրամ։
Դրանից հետո ընկերությունը, հղում անելով հրատապությանը, անցել է մեկ անձից գնման ընթացակարգի։
Յոթ հնարավոր մասնակիցներից սահմանված ժամկետում հայտ են ներկայացրել երկուսը՝ «ՍԻՓԻԷՍ ՋԵՆԵՐԱԼ»-ը՝ 550 դրամ, և «Պրեմիում Օիլ»-ը՝ 545 դրամ։ Ընտրվել է վերջինը, քանի որ առաջարկած գինը նվազագույնն էր։
Ձևական առումով բացատրությունը անթերի է թվում. երկու առաջարկներից ընտրվել է ավելի ցածր գինը։
Բայց հենց այստեղ էլ սկսվում է ամենահետաքրքիրը։
Հաջորդ օրը գինը 45 դրամով նվազեց
Պայմանագիր կնքելու որոշման մասին հայտարարելուց ընդամենը մեկ օր անց ընթացակարգին մասնակցած ընկերություններից մեկը դիմել է «Երևանի ավտոբուսին» և արդեն մեկ լիտրը 500 դրամով դիզելային վառելիք մատակարարելու առաջարկ արել։
Այսինքն՝ գինը 45 դրամով ցածր էր այն գնից, որով համայնքային ընկերությունը պատրաստվում էր վառելիք գնել։
Վառելիքի շուկայի համար այս հանգամանքը հատկապես ուշագրավ է. խոսքը ոչ բազմամյա պայմանագրի, ոչ էլ գների անսպասելի փլուզման մասին է։ Ավելի ցածր գնով առաջարկը հայտնվել է բառացիորեն հաջորդ օրը։
Հենց այդ պատճառով միայն ձևական ընթացակարգին հղումը չի վերացնում գլխավոր հարցը՝ ինչո՞ւ պայմանագիրը կնքելուց առաջ չի ուսումնասիրվել շուկայում առկա գինը։
Օրենքը կա։ Իսկ փողի համար պատասխանատվությո՞ւնը
168.am-ը խնդիրը դիտարկում է ավելի լայն շրջանակում. համայնքային ընկերության համար բավարա՞ր է արդյոք ձևական ընթացակարգը պահպանելը, եթե դրա արդյունքում ապրանքը ձեռք է բերվում հասանելի առաջարկից ավելի բարձր գնով։
Եթե օրենքը թույլ է տալիս երկու հայտերից ընտրել նվազագույն գինը, դա դեռ չի նշանակում, որ ընկերության ղեկավարությունն ազատվում է գործարքի տնտեսական նպատակահարմարությունը գնահատելու պարտականությունից։
Հակառակ դեպքում ստացվում է բավական հարմար համակարգ. բավական է պահպանել ընթացակարգային մի քանի կետ, և համայնքի փողերը որքանով են ողջամտորեն ծախսվել՝ կարելի է պարզապես փակագծերից դուրս թողնել։
Ի վերջո, ո՞վ է վճարում այս «արդյունավետության» համար
Վերջիվերջո, խոսքը Երևանի բնակիչների փողերի մասին է։
Հենց նրանց էր ուղեվարձի թանկացումը ժամանակին բացատրվում միջոցների անբավարարությամբ, և հենց նրանք են այսօր ստիպված լսել մեղադրանքներ, թե ուղեվարձը չվճարելու պատճառով քաղաքը, իբր, չի կարողանում նոր ավտոբուսներ ձեռք բերել։
Այս ֆոնին դիզելային վառելիքի խոշոր խմբաքանակը շուկայականից բարձր գնով ձեռք բերելը հատկապես անհարիր է թվում։
Եթե կոնկրետ այս գործարքում իսկապես կոռուպցիա չի եղել, իսկ օրենքի պահանջները ձևականորեն պահպանվել են, դա դեռ չի դարձնում այն արդյունավետ կառավարման օրինակ։ Համայնքային ընկերության խնդիրը պարզապես ընթացակարգի ֆորմալ պահպանումը չէ, այլ համայնքի միջոցների հնարավորինս խելամիտ և արդյունավետ օգտագործումն ապահովելը։
Եվ այստեղ «ամեն ինչ արվել է օրենքի շրջանակում» ձևական արդարացումը համոզիչ չի հնչում։