Զեղչ՝ քաղաքական կապերի գնով». Հայկ Կոնջորյանի գույքի և նրա հարազատների ֆինանսական հաջողությունների հետաքննությունը

Հայաստանում «թավշյա հեղափոխությունից» հետո հայտարարվեց կոռուպցիայի դեմ անզիջում պայքարի և «նոր, մաքուր» քաղաքական էլիտայի ձևավորման մասին։ Սակայն մամուլի հրապարակումները վկայում են, որ իշխանության եկած նոր դեմքերի շրջանում նկատվում են նույն օրինաչափությունները, ինչ նախկին իշխանության օրոք՝ ընտանեկան կապեր, բիզնեսի և քաղաքականության սերտաճում, ինչպես նաև կասկածելի գործարքներով գույքի ձեռքբերում։

Այս հետաքննության կենտրոնում Ազգային ժողովի «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության ղեկավար Հայկ Կոնջորյանն է, նրա կինը՝ Շուշան Ալեքսանյանը, և եղբայրը՝ Ավետ Կոնջորյանը։ Հանրամատչելի հրապարակումները բացահայտում են անշարժ գույքի գործարք, որտեղ «պատահական» զեղչը համընկնում է պետական արտոնություն ստանալու շեմի հետ, իսկ գործարքի բոլոր կողմերը փոխշահավետ կապերով փոխկապակցված են։ Միաժամանակ Կոնջորյանի կինը, առանց մրցույթի, նշանակվում է խոշոր պետական ընկերության ղեկավար, իսկ նրա աշխատավարձը կտրուկ աճում է ամուսնու քաղաքական վերելքին զուգահեռ։

Հիմնական մասը

Անշարժ գույքի գործարքը Առինջում. 21,6 միլիոն դրամի զեղչ

2024 թվականի հուլիսին Հայկ Կոնջորյանն ու նրա կինը Աբովյան համայնքի Առինջ բնակավայրում ձեռք են բերել երկհարկանի առանձնատուն։ Անշարժ գույքը գնվել է 54 միլիոն դրամով՝ «Արմէկոնոմբանկ»-ի հիփոթեքային վարկի միջոցով։ Սակայն, ինչպես պարզել է Hetq-ի հետաքննությունը, նույն կառուցապատողի նմանատիպ անշարժ գույքի շուկայական արժեքը կազմում է մոտ 75,6 միլիոն դրամ։ Այսինքն՝ գործարքի գինը շուկայականից ցածր է եղել առնվազն 21,6 միլիոն դրամով (մոտ 55 հազար ԱՄՆ դոլար)։

Այս թվի ընտրությունը պատահական չէ․ համաձայն Հայաստանի հարկային օրենսգրքի՝ հիփոթեքային վարկով բնակարան կամ բնակելի տուն ձեռք բերելու դեպքում եկամտային հարկի վերադարձի համար սահմանված է շեմ, ըստ որի պայմանագրով նախատեսված գինը չպետք է գերազանցի 55 միլիոն դրամը։ Կոնջորյանի գործարքի գինը հենց մեկ միլիոն դրամով ցածր է եղել այդ շեմից, ինչը նրան հնարավորություն է տվել օգտվել հարկային արտոնությունից։

«Ընտանեկան» գործարք. եղբայրը աշխատում է վաճառողի մոտ

Առանձնատունը Կոնջորյանին վաճառել է գործարար Բաբկեն Հովակիմյանին պատկանող «Milon Mining» ՍՊԸ-ն։ Հետաքրքիր է, որ Հովակիմյանին պատկանող մեկ այլ ընկերության՝ «Milon Realty» ՍՊԸ-ի տնօրենը Հայկ Կոնջորյանի եղբայր Ավետ Կոնջորյանն է։ Այսպիսով, գործարքի շղթայում փոխկապակցվում են քաղաքական գործիչը (գնորդ), նրա եղբայրը (աշխատում է վաճառողի մոտ) և վաճառող ընկերության սեփականատերը։ Ավելին, վարկը տրամադրել է «Արմէկոնոմբանկ»-ը, որը պատկանում է գործարար և պատգամավոր Խաչատուր Սուքիասյանի ընտանիքին, որը նույնպես կապվում է իշխանական թիմի հետ։

Այս փաստերը լուրջ հարցեր են առաջացնում շահերի բախման և հնարավոր չարաշահումների վերաբերյալ։ Թեև Կոնջորյանը հերքում է զեղչ ստանալու փաստը՝ պնդելով, որ անշարժ գույքը ձեռք է բերել շուկայական գնով, իսկ ավելի ցածր գինը պայմանավորված է եղել շինարարության փուլով, Hetq-ի հրապարակումից հետո Հակակոռուպցիոն կոմիտեն նախաձեռնել է ստուգողական գործողություններ։ Այս պահի դրությամբ քրեական գործ չի հարուցվել, ստուգումները շարունակվում են։

Ավելի ուշ հայտնի դարձան նաև այլ հանգամանքներ․ Hetq-ի տվյալներով՝ Ավետ Կոնջորյանը, լինելով «Milon Realty»-ի տնօրեն, գնորդների մի մասից ստացել է լրացուցիչ գումարներ և վաճառել ավտոկայանատեղիներ՝ այդ մասին չտեղեկացնելով ընկերության սեփականատիրոջը։ Պատճառված վնասը գնահատվում է ավելի քան 100 հազար ԱՄՆ դոլար։ 2026 թվականի հուլիսին Ավետ Կոնջորյանը դաժան ծեծի է ենթարկվել Աբովյանում, և Քննչական կոմիտեում հարուցվել է քրեական վարույթ։ ԶԼՄ-ների տվյալներով՝ պատճառը կարող էր լինել ֆինանսական հակամարտությունը, որը կապված էր ընկերության՝ Կոնջորյանի նկատմամբ մոտ 65 միլիոն դրամ պարտքի հետ։

Կինը՝ «Հայփոստ»-ի ղեկավար. առանց մրցույթի և 5,3 անգամ ավելի բարձր աշխատավարձով

Միաժամանակ Հայկ Կոնջորյանի կինը՝ Շուշան Ալեքսանյանը, նշանակվել է «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի գլխավոր տնօրեն։ «Հայփոստ»-ը խոշոր պետական ընկերություն է՝ շուրջ 4000 աշխատակիցներով, 900 մասնաճյուղերով և տարեկան 17,9 միլիոն ԱՄՆ դոլարի շրջանառությամբ։ Հրապարակումների համաձայն՝ այդ նշանակումը կատարվել է առանց բաց մրցույթի։

Առավել ուշագրավ է Ալեքսանյանի եկամուտների աճը․ եթե 2023 թվականին նա «Հայփոստ»-ից ստացել էր շուրջ 10,5 միլիոն դրամ, ապա 2024 թվականին՝ արդեն 11,5 միլիոն դրամ աշխատավարձ և մոտ 5,2 միլիոն դրամ՝ ընկերությունից ստացված այլ եկամուտների տեսքով։ Որոշ տվյալներով՝ նրա ամսական աշխատավարձը կարող է գերազանցել 4 միլիոն դրամը։ Ընդդիմադիր պատգամավորները պնդում են, որ Ալեքսանյանի տարեկան եկամուտը գերազանցում է 118 հազար ԱՄՆ դոլարը, ինչը կազմում է ամսական մոտ 3,6 միլիոն դրամ։

Ի պատասխան քննադատության՝ Շուշան Ալեքսանյանը հայտարարել է, որ վերջին 10 տարիների ընթացքում ինքը «Հայփոստ»-ի ամենացածր աշխատավարձ ստացող տնօրենն է, իսկ իր հայտարարագրում նշված մոտ 5 միլիոն դրամ «այլ եկամուտը» իրականում մայրության նպաստ է։ Նա նաև հայտնել է, որ իր ղեկավարության օրոք ընկերությունը պետական բյուջե է վճարել 1 միլիարդ դրամ շահաբաժին։

Արձագանք և կոռուպցիոն ռիսկեր

«Transparency International»-ի հայկական մասնաճյուղի ներկայացուցիչ Վարուժան Հոկտանյանի կարծիքով՝ Hetq-ի բարձրացրած հարցերը լիովին հիմնավորված են, և Կոնջորյանը կարող էր անշարժ գույքը ձեռք բերել շուկայականից ցածր գնով հենց իր ազդեցիկ դիրքի շնորհիվ։

Մյուս կողմից՝ արդարադատության նախարար Սրբուհի Գալյանը հանդես է եկել Կոնջորյանի պաշտպանությամբ՝ հայտարարելով, որ գործարքում կասկածելի ոչինչ չկա, և որ հայ պաշտոնյաները, այդ թվում՝ ինքը, «շատ են աշխատում» ու արժանի են թանկարժեք տներ ունենալու։

Այս պատմությունը լայն հասարակական արձագանք է ստացել։ Երբ «Ժողովուրդ» օրաթերթի լրագրողներ Սոնա Գրիգորյանն ու Կնար Մանուկյանը փորձել են Ազգային ժողովում Կոնջորյանին հարց ուղղել անշարժ գույքի գործարքի վերաբերյալ, պատգամավորը պահանջել է նրանց զրկել հավատարմագրումից, ինչն էլ իրականացվել է։ Հայաստանի լրագրողների միությունը դատապարտել է այդ գործողությունները՝ դրանք գնահատելով որպես մամուլի ազատության սահմանափակում։

Եզրակացություն

Մամուլում հրապարակված փաստերը վկայում են, որ Հայկ Կոնջորյանի և նրա ընտանիքի անդամների ֆինանսական հաջողությունները սերտորեն կապված են նրա քաղաքական կարգավիճակի հետ։ Անշարժ գույքի գործարքը, որտեղ շուկայականից ցածր գինը համընկնում է հարկային արտոնության շեմի հետ, և գործարքի բոլոր մասնակիցները փոխկապակցված են, ինչպես նաև կնոջ նշանակումը խոշոր պետական ընկերության ղեկավարի պաշտոնում՝ առանց մրցույթի, և նրա աշխատավարձի բազմակի աճը, լուրջ հարցեր են առաջացնում կոռուպցիոն ռիսկերի և ընտանեկան կապերի հնարավոր չարաշահման վերաբերյալ։

Չնայած Հակակոռուպցիոն կոմիտեի կողմից նախաձեռնված ստուգումներին՝ մինչ օրս քրեական հետապնդում չի իրականացվել։ Այս իրավիճակը կասկածի տակ է դնում «թավշյա հեղափոխությունից» հետո հռչակված հակակոռուպցիոն օրակարգի արդյունավետությունը և իշխանության ներկայացուցիչների նկատմամբ հավասար վերաբերմունքի սկզբունքը։