911 մլն դրամ՝ արտասահմանյան այցերի համար․ ի՞նչ արդյունք են տվել պատգամավորների գործուղումները
2022–2025 թվականներին Ազգային ժողովի նախագահի և պատգամավորների արտասահմանյան գործուղումների վրա պետական բյուջեից ծախսվել է շուրջ 911 միլիոն դրամ։ Ինչպես գրում է հետաքննական «Hetq» պարբերականը, այդ գումարը ամբողջությամբ ֆինանսավորվում է հարկատուների կողմից՝ ներառելով ավիատոմսերի, հյուրանոցների և օրապահիկի ծախսերը։ Սակայն, ըստ ուսումնասիրության, հանրությունը գրեթե չի ստանում պատասխան՝ այդ այցերն ինչ արդյունք են տվել։
Ինչպես նշում է Hetq-ը, խնդիրը միայն ծախսերի չափը չէ, այլ հաշվետվողականության բացակայությունը․ պատգամավորները, գործուղումներից վերադառնալով, սովորաբար չեն ներկայացնում ոչ մամուլի ասուլիս, ոչ էլ հրապարակային հաշվետվություն իրենց այցերի արդյունքների վերաբերյալ։
«Hetq»-ի ուսումնասիրությամբ՝ միայն 2024 թվականի պետական բյուջեի կատարողականի տվյալներով՝ Ազգային ժողովի գործուղումների ընդհանուր ծախսը կազմել է մոտ 455.4 միլիոն դրամ, որի գրեթե ամբողջ մասը բաժին է ընկել արտասահմանյան այցերին։
Ընդհանուր առմամբ, 2022–2025 թվականների ընթացքում գործուղումների վրա ծախսված գումարը հասնում է 911 միլիոն դրամի, իսկ 2021 թվականի վերջին ամիսներին՝ ևս ավելի քան 104 միլիոն դրամի։
Hetq-ի տվյալներով՝ ամենաշատ արտասահմանյան գործուղումները բաժին են ընկել «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության պատգամավորներին՝ պայմանավորված խորհրդարանում նրանց մեծամասնությամբ։
Առաջին հնգյակում են՝
- Վլադիմիր Վարդանյան՝ 89 գործուղում
- Արուսյակ Ջուլհակյան՝ 78
- Սարգիս Խանդանյան՝ 69
- Ռուբեն Ռուբինյան՝ 67
- Արմեն Գևորգյան («Հայաստան» խմբակցություն)՝ 67
Ընդհանուր առմամբ արձանագրվել է 1523 գործուղում, որոնցից 97.2%-ը արտասահմանյան են։
«Hetq»-ը ընդգծում է, որ հիմնական խնդիրը համակարգային բնույթ ունի․ գոյություն չունի պարտադիր մեխանիզմ, որը կպարտավորեցնի պատգամավորներին հրապարակել իրենց գործուղումների արդյունքները։
Միակ բացառությունը, ըստ հրապարակման, ԵԽԽՎ պատվիրակությունն է, որի անդամները որոշ դեպքերում ներկայացնում են քննարկումների արդյունքները լրագրողներին։
Նախկինում, ինչպես հիշեցնում է հետաքննությունը, գործուղումից վերադարձող պատգամավորները երբեմն ճեպազրույցներ էին կազմակերպում, սակայն այդ պրակտիկան այժմ գրեթե դադարել է։
Hetq-ը հիշեցնում է նաև, որ գործող իշխանությունը նախկինում հայտարարում էր թափանցիկության և հաշվետվողականության բարձրացման մասին, սակայն պատգամավորական գործուղումների համակարգում այդ սկզբունքները, ըստ ուսումնասիրության, լիարժեք չեն գործում։
«Hetq»-ի հետ զրույցում իրավական փորձագետները նշում են, որ պետական բյուջեի յուրաքանչյուր ծախս պետք է ուղեկցվի հանրային հաշվետվողականությամբ, հակառակ դեպքում հնարավոր չէ գնահատել դրա արդյունավետությունը։
Hetq-ի հետաքննության ընդհանուր եզրահանգմամբ՝ պետական միջոցներով իրականացվող պատգամավորական արտասահմանյան գործուղումները մնում են առանց հանրային գնահատման մեխանիզմի, ինչի հետևանքով մոտ մեկ միլիարդ դրամի ծախսերի արդյունավետությունը մնում է անորոշ։