«Թավշյա թափանցիկություն» և փակ դրամարկղը․ ի՞նչ է սովորեցնում «Կրթությունը նորաձև է» նախաձեռնությանպատմությունը
Թափանցիկության և չարաշահումների դեմ պայքարի կարգախոսներով իշխանության եկած ուժը վաղ թե ուշ բախվում է գլխավոր փորձությանը՝ արդյո՞ք ինքը կարող է պահպանել այն սկզբունքները, որոնք խոստացել էր հասարակությանը։
CivilNet-ի հետաքննությունը բացահայտեց բավական ուշագրավ մի իրավիճակ․ «Կրթությունը նորաձև է» նախաձեռնությունը, որի հեղինակը վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կինը՝ Աննա Հակոբյանն է, ֆինանսավորվել է պետական բյուջեից, սակայն գնումների ընթացակարգը դուրս է բերվել հասարակական սովորական վերահսկողության շրջանակներից։
Վարչապետի աշխատակազմը դա բացատրել է նրանով, որ ծախսերը ներառվել են փակ գնումների ծրագրում, քանի որ խոսքը վերաբերում էր պետական պահպանության ներքո գտնվող անձի մասնակցությամբ միջոցառումներին։ Արդյունքում հասարակությունը չի կարող իմանալ ամենապարզ հարցերի պատասխանները՝ որքան գումար է ծախսվել, ովքեր են ստացել պայմանագրերը և ինչու է ընտրվել հենց ֆինանսավորման այսպիսի կարգը։
Ինքնին հասարակական որևէ ծրագրի պետական աջակցությունը խնդիր չէ։ Խնդիրը ծագում է այն ժամանակ, երբ պետական միջոցներն ուղղվում են երկրի առաջին դեմքի ընտանիքի հետ առնչվող նախաձեռնության իրականացմանը, իսկ այդ միջոցների օգտագործման վերաբերյալ տեղեկատվությունը թաքցնում են ձևական հիմնավորումների հետևում։
2018 թվականից հետո նոր իշխանությունը վստահություն ստացավ այն խոստումների շնորհիվ, որ վերջ կդրվի նախկին փակ համակարգին, պետական շահերը կտարանջատվեն անձնական շահերից, իսկ իշխանությունը հաշվետու կլինի հասարակությանը։ Սակայն պետությունը փոխվում է ոչ թե այն ժամանակ, երբ կաբինետներում փոխվում են մարդիկ, այլ այն ժամանակ, երբ փոխվում են կանոնները։
Ուստի «Կրթությունը նորաձև է» նախաձեռնության պատմությունը շատ ավելի լայն նշանակություն ունի, քան ընդամենը պետական գնումները։ Այն ցույց է տալիս, թե որքանով «թավշյա» իշխանությունները չկարողացան հրաժարվել «նախկինների» մեխանիզմներից, երբ այդ մեխանիզմները սկսեցին գործել արդեն իսկ իրենց շահերի համար։