Ընտանեկան բիզնես. ինչպես Գորիսի քաղաքապետի ազգականը 312 մլն դրամի պայմանագիր ստացավ

Hetq.am-ի լրագրողական հետաքննությունը բացահայտեց շահերի հնարավոր բախման հերթական դեպքը Հայաստանի պետական գնումների համակարգում։ 2026 թվականի մարտի 19-ին Գորիսի քաղաքապետ Արուշ Առուշանյանի ազգականին պատկանող «Բեսթ Ռոուդ» (Best Road) ՍՊԸ-ն քաղաքապետարանի հետ կնքեց 312 միլիոն դրամի (մոտ 833 573 ԱՄՆ դոլար) պայմանագիր։

Պայմանագրի պայմանների համաձայն՝ ընկերությունը պետք է կապիտալ վերանորոգի Գորիս քաղաքի մի քանի փողոցներ։ Սակայն ուշադրություն է գրավում ոչ այնքան պայմանագրի գումարը, որքան դրա կնքման հանգամանքները։

Միակ մասնակիցը, այն էլ՝ ազգական

Պարզվեց, որ Գորիսի համայնքի հայտարարած մրցույթը ձևական էր. «Բեսթ Ռոուդ» ՍՊԸ-ն աճուրդի միակ մասնակիցն էր։ Սա նշանակում է, որ քաղաքապետարանն ընտրություն չուներ. պայմանագիրն ինքնաբերաբար հասավ քաղաքապետի ընտանիքին առնչվող ընկերությանը։

Ընկերությունը հիմնադրվել է 2019 թվականի հունիսի 13-ին Հայկ Բաղդասարյանի կողմից, որը ֆորմալ առումով մնում է նրա միանձնյա սեփականատերը։ Այնուամենայնիվ, 2021 թվականի հունիսին Սյունիքի մարզի դատարանում սկսված քրեական վարույթի ընթացքում հնչեցին պնդումներ, որ «Բեսթ Ռոուդ» ՍՊԸ-ի փաստացի սեփականատերն ինքը՝ Արուշ Առուշանյանն է։ Դատարանը, սակայն, այդ փաստարկները չապացուցված ճանաչեց։

Քաղաքապետը՝ քննության տակ

Արուշ Առուշանյանը Գորիսի քաղաքապետի պաշտոնը զբաղեցնում է 2017 թվականից։ Այդ ընթացքում նա բազմիցս հայտնվել է դատական գործընթացների կենտրոնում։ 2021 թվականին նրա դեմ հարուցվեցին մի քանի քրեական գործեր, որոնք հետագայում միավորվեցին մեկ վարույթում։ Նրան առաջադրվել էին մեղադրանքներ՝

• պաշտոնեական լիազորությունների չարաշահում,

• «Բեսթ Ռոուդ» ՍՊԸ-ի միջոցով ապօրինի ձեռնարկատիրությամբ զբաղվելը,

• առանց պայմանագրի ընդերքի օգտագործում,

• ընտրակաշառքի բաժանում:

2022 թվականին դատարանը Առուշանյանին մի շարք հոդվածներով մեղավոր ճանաչեց և դատապարտեց ազատազրկման՝ մեկ տարի ութ ամիս ժամկետով։ Բացի այդ, նրան արգելվեց հինգ տարի զբաղեցնել քաղաքապետի պաշտոնը։ Սակայն դատավճիռն ուժի մեջ մտավ միայն 2026 թվականի հուլիսին, և Առուշանյանը մնաց պաշտոնում։ Գորիսի ավագանին հրաժարվեց կատարել դատարանի որոշումը՝ պատճառաբանելով համապատասխան լիազորությունների բացակայությունը, որից հետո Պրոբացիայի ծառայությունը դիմեց դատարան՝ պաշտոն զբաղեցնելու արգելքը ազատազրկմամբ փոխարինելու միջնորդությամբ։

2025 թվականի մարտին Առուշանյանը երկու ամսով կալանավորվեց չարաշահումների մեղադրանքով։ Քաղաքապետի փաստաբանները դա քաղաքական հետապնդում անվանեցին։

Քաղաքական զիգզագ. ընդդիմությունից մինչև դաշնակիցներ

Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում Առուշանյանի քաղաքական էվոլյուցիան։ 2021 թվականին նա խորհրդարանում առաջադրվել էր «Հայաստան» ընդդիմադիր դաշինքի ցուցակով։ 2021 թվականի հոկտեմբերին նրա դաշինքը հաղթանակ տարավ Գորիս համայնքի տեղական ընտրություններում՝ պարտության մատնելով վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությանը։

Սակայն վերջին շրջանում Առուշանյանը դադարեցրել է Փաշինյանի և նրա կառավարության հասցեին քննադատությունը։ Ավելին, 2026 թվականի մարտի 15-ին՝ սկանդալային պայմանագրի կնքումից ընդամենը չորս օր առաջ, Առուշանյանը վարչապետին ուղեկցել է Գորիս կատարած այցի ժամանակ։ «Հրապարակ» թերթի տվյալներով՝ Առուշանյանը միացել է Փաշինյանի թիմին։

Քաղաքապետի դիրքորոշումը. «Հեռավոր ազգական է, շահերի բախում չկա»

Hetq-ի հետ զրույցում Արուշ Առուշանյանը հերքեց շահերի բախման առկայությունը։ Նա հայտարարեց, որ մրցույթներին մասնակցում են տարբեր ընկերություններ, և «Բեսթ Ռոուդ» ՍՊԸ-ն որևէ արտոնություն չի վայելում։ Հայկ Բաղդասարյանին նա հեռավոր ազգական անվանեց, որին վաղուց չի տեսել։

Բացի այդ, 2022 թվականին դատական նիստերում հնչել են ցուցմունքներ այն մասին, որ Առուշանյանի խնդրանքով աճուրդներին գրանցվել է Հայկ Բաղդասարյանի եղբայրը, ինչը վկայում է շատ ավելի սերտ կապերի մասին, քան փորձում է ներկայացնել քաղաքապետը։

Համակարգային խնդիր. օրենսդրության բացթողումները

Գորիսի դեպքը եզակի չէ։ Ավելի վաղ Hetq-ն արդեն գրել էր, որ հայաստանյան օրենսդրության բացթողումները թույլ են տալիս քաղաքապետերին պայմանագրեր կնքել ազգականների ընկերությունների հետ։ Ի պատասխան դրան՝ 2026 թվականին Հայաստանի խորհրդարանը փոփոխություններ ընդունեց «Գնումների մասին» օրենքում՝ արգելելով բարձրաստիճան պաշտոնյաներին և նրանց ընտանիքի անդամներին առնչվող ընկերությունների մասնակցությունը մրցույթներին։

Սակայն, ինչպես ցույց է տալիս պրակտիկան, ձևական արգելքները միշտ չէ, որ գործում են. ընկերությունները գրանցվում են հեռավոր ազգականների անունով, իսկ փաստացի սեփականությունը մնում է պաշտոնյաներին։ Դատարանում դա ապացուցելը չափազանց դժվար է. հենց դա էլ տեղի ունեցավ Առուշանյանի գործում, երբ դատարանը չգտավ «Բեսթ Ռոուդ» ՍՊԸ-ի նկատմամբ նրա փաստացի սեփականության ապացույցներ։

Եզրակացություն

Գորիսի քաղաքապետի ազգականի ընկերության հետ կնքված 312 միլիոն դրամի պայմանագիրը ևս մեկ օղակ դարձավ Արուշ Առուշանյանի շուրջ ծավալվող սկանդալների երկար շղթայում։ Քննության տակ գտնվող և արդեն իսկ չարաշահումների համար դատապարտված քաղաքապետը շարունակում է կատարել իր պարտականությունները և բյուջետային միջոցները բաշխել առնչվող կառույցների միջև։

Ուշագրավ է նաև Առուշանյանի քաղաքական կերպարանափոխությունը. Փաշինյանի կուսակցությանը տեղական ընտրություններում հաղթած ընդդիմադիրից նա վերածվել է վարչապետի դաշնակցի՝ ուղեկցելով նրան այցերի ժամանակ և դադարեցնելով քննադատությունը։ Չի բացառվում, որ այս մերձեցումը նպատակ ունի ապահովել նրա քաղաքական պաշտպանությունը բազմաթիվ դատական հետապնդումների ֆոնին։

Այս դեպքը կրկին բարձրացնում է Հայաստանում հակակոռուպցիոն մեխանիզմների արդյունավետության հարցը. նույնիսկ նոր օրենքների ընդունումից հետո «ազգականների ընկերությունների» հետ պայմանագրեր կնքելու պրակտիկան շարունակում է գոյություն ունենալ, իսկ դատական համակարգը միշտ չէ, որ կարողանում է բացահայտել իրական շահառուին։