Panorama.am․ Փորձագետը կոչ է անում ստուգել գործող պաշտոնյաների ունեցվածքը
Բացի նախկին պաշտոնյաների ունեցվածքի ստուգումից՝ իշխանությունները պետք է զբաղվեն նաև գործող պաշտոնատար անձանց՝ հնարավոր ապօրինի ճանապարհով ձեռք բերված գույքով, հայտարարել է «Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ» հակակոռուպցիոն կենտրոնի փորձագետ Վարուժան Հոկտանյանը։
Նա հիշեցրել է, որ Հայաստանի հակակոռուպցիոն ռազմավարությունը գործում է մինչև 2026 թվականի դեկտեմբերի 31-ը և նպատակ է դրել այս տարի Կոռուպցիայի ընկալման ինդեքսում հասնել 55 միավորի։ 2025 թվականին Հայաստանը 1-ից 100 սանդղակով հավաքել է 46 միավոր, որտեղ 100-ը առավելագույն ցուցանիշն է, հայտնում է Panorama.am-ը։
Փորձագետի կարծիքով՝ մեկ տարվա ընթացքում ցուցանիշը 9 միավորով բարելավելը դժվար է, և ինքը նման առաջընթացի որևէ նշան չի նկատել։
Հոկտանյանը նշել է, որ իր կազմակերպությունը նույնպես հետևում է հակակոռուպցիոն ռազմավարության իրականացմանը, որը լիարժեք չի կատարվել, իսկ որոշ դրույթներ ընդհանրապես չեն իրականացվել։ Վերջին գնահատականները ցույց են տալիս, որ 2018 թվականից ի վեր հասարակության ակնկալիքները չեն արդարացել։
Նա հայտարարել է, որ ստեղծվել են մասնագիտացված հակակոռուպցիոն մարմիններ՝ Հակակոռուպցիոն կոմիտեն, Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովը և հակակոռուպցիոն դատարանները, սակայն իրավիճակը էականորեն չի փոխվել։
Անդրադառնալով այն տեսակետներին, թե 46 միավոր ցուցանիշին պետք չէ լուրջ վերաբերվել՝ Հոկտանյանն ասել է, որ ընդունված բոլոր հինգ հակակոռուպցիոն ռազմավարություններում այդ ցուցանիշը սահմանվել է որպես նպատակային։
«Պետական ինստիտուտներում մեզ մոտ ձևավորված մշակույթ կա, երբ ամեն ինչում մեղավոր են բոլորը, բացի իրենցից։ Եթե մենք տարբերակում ենք մանր և խոշոր կոռուպցիան, և հաշվի ենք առնում, որ կոռուպցիայի ընկալման ինդեքսը 50-ից ցածր է, ապա սա մանր կոռուպցիա չէ՝ սա շատ ավելի բարձր մակարդակ է։ Բայց սա համակարգային կոռուպցիա անվանելու համար լուրջ գնահատականներ են անհրաժեշտ։
Տենդերներում և նվիրատվություններում շահերի բախման ակնհայտ դրսևորումներ, «դու՝ ինձ, ես՝ քեզ» սկզբունքը․ դուք նվիրատվություն եք անում «Իմ քայլը» հիմնադրամին և դրա դիմաց ստանում մաքսային կամ հարկային արտոնություններ։ Այս երևույթները կոռուպցիոն բնույթ ունեն», — ասել է նա։
Փորձագետն ընդգծել է իրավապահ մարմինների անկախության կարևորությունը՝ նշելով, որ տենդերների նման հարցերի չլուծումը նախադրյալներ է ստեղծում համակարգային կոռուպցիայի համար։
Նրա կարծիքով՝ ներկայումս նկատվում է քաղաքական և տնտեսական էլիտաների սերտաճում, ինչը համակարգային կոռուպցիայի գլխավոր հենասյուներից մեկն է։ Նա բոնուսային վճարումների համակարգը նույնպես բնութագրել է որպես քաղաքական կոռուպցիայի ձև՝ բացատրելով, որ այն միջոցները, որոնք նախկինում բաժանվում էին ծրարներով, այժմ պաշտոնապես ամրագրվում են պետական բյուջեում և վճարվում բացահայտ կերպով։
Հարցին, թե արդյոք հակակոռուպցիոն մարմինները կարող են օգտագործվել քաղաքական նպատակներով, Հոկտանյանը պատասխանել է․ «Ցավոք, ես ստիպված եմ համաձայնել։ Մեզ մոտ այս առումով խնդիր կա՝ գործում է ընտրովի մոտեցում։ Դա կախված է նրանից, թե ով է դա անում․ եթե դա անում են ոչ պետական դերակատարները, արձագանքը բավական կոշտ է»։
Նա նաև մատնանշել է ներուժի հետ կապված բացերը, հատկապես շահերի բախման ոլորտում, քանի որ իրական շահառուների ռեեստրը լիարժեք չի արտացոլում պաշտոնյաների հետ փոխկապակցված անձանց։ Նրա խոսքով՝ խնդրի լուծման համար անհրաժեշտ են քաղաքական կամք և համալիր միջոցառումներ։
«Բացի նախկին պաշտոնյաների ունեցվածքը ստուգելուց՝ իշխանությունները պետք է նաև հետապնդեն գործող պաշտոնատար անձանց կողմից ապօրինի ձեռք բերված գույքը», — հայտարարել է փորձագետը։