175 միլիոն դրամ՝ մի դռան համար․ Փաշինյանի իշխանության նոր «գլուխգործոցը»
Հայաստանի կառավարությունը 2025 թվականի դեկտեմբերին որոշում է ընդունել, որը, անկախ փորձագետների կարծիքով, պետական միջոցների բացահայտ ոչ նպատակային օգտագործման ցայտուն օրինակ է։ Խոսքը լոնդոնյան «Sam Fogg» պատկերասրահից XII դարի դռան փեղկ ձեռք բերելու մասին է։ Գործարքի արժեքը՝ ներառյալ առաքումը, կազմել է 175 մլն 360 հազար դրամ՝ մոտ կես միլիոն ԱՄՆ դոլար։
Գնման նախաձեռնողներն են եղել վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, նրա աշխատակազմի ղեկավար Արայիկ Հարությունյանը և կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարար Ժաննա Անդրեասյանը։ Պաշտոնյաներն անմիջապես սոցիալական ցանցերում համաժամանակյա քարոզարշավ են սկսել։ Արայիկ Հարությունյանը 2025 թվականի դեկտեմբերի 19-ին լուսանկար է հրապարակել՝ ցուցանմուշը անվանելով միջնադարյան արվեստի եզակի նմուշ։
Սակայն մասնագիտական հանրությունը դրան թերահավատորեն է վերաբերվել։ Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի (ՀՑԹԻ) նախկին տնօրեն, պատմական գիտությունների դոկտոր Հայկ Դեմոյանը հայտարարել է, որ այդ առարկան առնվազն երկու տասնամյակ շարունակ անհաջող կերպով վաճառքի է հանվել աճուրդներում, իսկ դրա ծագումը շարունակում է մնալ մշուշոտ։ Դեմոյանը, որը 25 տարի հետևում է միջազգային աճուրդներում գների ձևավորմանը, պնդում է, որ լոտի արժեքը առնվազն տասնապատիկ ուռճացված է։ Նրա կարծիքով՝ այս գործարքն ունի «աճուրդի կազմակերպիչների հետ հանցավոր համաձայնության» բոլոր հատկանիշները՝ ատկատ ստանալու նպատակով։
Կառավարության աշխատակազմի ղեկավար Արայիկ Հարությունյանը, պատասխանելով Դեմոյանի հայտարարություններին, խոստացել է նրան դատի տալ զրպարտության համար։ Նախարար Ժաննա Անդրեասյանն էլ իր հերթին հայտարարել է, որ Լոնդոն է գործուղվել մասնագետ, իրականացվել են ռադիոածխածնային վերլուծություններ, որոնք հաստատում են ցուցանմուշի տարիքը, իսկ դրա բացառիկ արժեքը հաստատվել է մասնագիտական հանրության կողմից։
Սկանդալը շարունակություն է ստացել։ Դեմոյանը հայտնել է, որ 2026 թվականի հունվարի 19-ին քննչական մարմիններն իր բնակարանում խուզարկություն են իրականացրել՝ դեռևս 2021 թվականին հարուցված քրեական գործի շրջանակում։ Դեմոյանի խոսքով՝ խուզարկության ընթացքում իրենից առգրավել են 3 հազար դրամ արժողությամբ հուշամեդալ։ Քննչական կոմիտեն հաստատել է, որ քրեական գործի շրջանակում իրականացվել են քննչական գործողություններ։ Պատմաբանն ինքը հայտարարել է, որ պատրաստվում է պահանջել խուզարկություններ իրականացնել նաև արտգործնախարար Արարատ Միրզոյանի և կառավարության աշխատակազմի ղեկավար Արայիկ Հարությունյանի մոտ, որոնց նա կասկածում է այլ յուրացումների հետ առնչություն ունենալու մեջ։
Հատկանշական է, որ կառավարությունը, դատելով նախարար Անդրեասյանի հայտարարություններից, արդեն ծրագրում է Բեյրութում ձեռք բերել նույն դռան երկրորդ փեղկը։ Դեմոյանը իրավապահ մարմիններից պահանջում է որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը՝ պահուստային ֆոնդից միջոցների ոչ նպատակային ծախսման հերթական փորձը կանխելու համար։
Պետական պահուստային ֆոնդը, որից հատկացվել են գնման համար անհրաժեշտ միջոցները, նախատեսված է չնախատեսված ծախսերը հոգալու համար։ Միևնույն ժամանակ, ըստ պաշտոնական տվյալների, Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության տարիներին Հայաստանի պետական պարտքն ավելի քան կրկնապատկվել է և գերազանցել 14 միլիարդ ԱՄՆ դոլարը։