«Հետք». Վեդու համայնքապետի մորեղբոր ընկերությունը 389 միլիոն դրամի պայմանագրեր է ստացել համայնքապետարանից
«Հետք»-ը 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին հրապարակել է հետաքննություն, որը լուրջ հարցեր է առաջադրում Վեդու համայնքապետարանի գնումների, համայնքային միջոցների տնօրինման և պաշտոնատար անձի ու նրա մերձավոր ազգականի բիզնես շահերի հնարավոր բախման վերաբերյալ։
«Հետք»-ի հրապարակման համաձայն՝ Վեդու համայնքապետ Գարիկ Սարգսյանի ղեկավարած համայնքապետարանը 2022 և 2023 թվականներին ընդհանուր 389 միլիոն դրամի պայմանագրեր է կնքել «Նոյավան» ՍՊԸ-ի հետ։ Ընկերության 100 տոկոս բաժնետերը Գարիկ Սարգսյանի մորեղբայր Գրիգոր Մանուկյանն է։
Այսինքն՝ համայնքի բյուջեից և պետական սուբվենցիոն միջոցներից ֆինանսավորվող աշխատանքների համար ընտրված ընկերությունը պատկանում է հենց համայնքի ղեկավարի մերձավոր ազգականին։
Թվերը բավական խոսուն են։ 2022 թվականին «Նոյավան»-ի հետ կնքվել է 109 միլիոն դրամի պայմանագիր՝ Վեդի քաղաքի փողոցների գազիֆիկացման աշխատանքների համար։ 2023 թվականի օգոստոսի 30-ին նույն ընկերության հետ կնքվել է ևս 280 միլիոն դրամի պայմանագիր՝ Վանաշեն, Սիսավան, Գոռավան, Շաղափ և Գինեվետ բնակավայրերի խմելու ջրագծերի կառուցման նպատակով։ Երկու պայմանագրերի ընդհանուր արժեքը կազմել է 389 միլիոն դրամ՝ մոտ մեկ միլիոն դոլար։
ՄԵԿ ԸՆԿԵՐՈՒԹՅՈՒՆ, ԲԱԶՄԱԹԻՎ ՊԵՏԱԿԱՆ ՊԱՏՎԵՐՆԵՐ
«Հետք»-ը պարզել է նաև, որ «Նոյավան»-ը պետական գնումների շուկայում նորեկ չէ։ 2018-2024 թվականներին ընկերության հետ կնքվել է 15 պայմանագիր՝ ընդհանուր 506 միլիոն 134 հազար դրամ արժեքով։
Ընկերությունը տարբեր տարիների շինանյութ, կահույք և կենտրոնացված ջեռուցման համակարգեր է մատակարարել պետական ու համայնքային կառույցների, այդ թվում՝ Երևանի քաղաքապետարանին, Պաշտպանության նախարարությանը, Պետական եկամուտների կոմիտեին, Պետական պահպանության ծառայությանը և Քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեին։ Ըստ «Հետք»-ի՝ պետական գնումներին «Նոյավան»-ը սկսել է մասնակցել 2018 թվականից։
Միևնույն ժամանակ, «Նոյավան»-ի հիմնական գործունեությունը, ըստ ՊԵԿ-ի տվյալների, շինանյութերի մեծածախ առևտուրն է։
Սակայն Վեդու համայնքապետարանի դեպքում ընկերությունը ստացել է ոչ միայն շինանյութերի մատակարարման հետ կապված պատվերներ, այլև գազիֆիկացման և խմելու ջրագծերի կառուցման խոշոր պայմանագրեր։
Հենց այստեղ էլ առաջանում է «Հետք»-ի բարձրացրած կարևոր հարցերից մեկը՝ ինչպե՞ս է շինանյութերի մեծածախ առևտրով զբաղվող ընկերությունը դարձել նման աշխատանքների կատարող։
ԳԱԶԻՖԻԿԱՑՄԱՆ 109 ՄԻԼԻՈՆԸ
«Հետք»-ի հարցմանը Վեդու համայնքապետարանը պատասխանել է, որ գազիֆիկացման գնումն իրականացվել է «Գնումների մասին» օրենքի և կառավարության համապատասխան որոշման համաձայն։
Համայնքապետարանի պարզաբանմամբ՝ աշխատանքները կատարվել են համապատասխան լիցենզիա ունեցող «Թիամատ» ՍՊԸ-ի հետ համատեղ՝ համատեղ գործունեության պայմանագրի հիման վրա։
Այսպիսով, համայնքապետարանը իրավական հիմնավորում է ներկայացրել պայմանագրի կնքման համար։ «Նոյավան»-ի սեփականատեր Գրիգոր Մանուկյանն էլ «Հետք»-ին ասել է, որ ընկերությունը միայն շինանյութերի վաճառքով չի զբաղվում և նախկինում ևս նմանատիպ աշխատանքներ է կատարել։
Սակայն մնում է գլխավոր հանգամանքը՝ այդ ընկերության սեփականատերը համայնքի ղեկավարի մորեղբայրն է։
ԱԶԳԱԿՑԱԿԱՆ ԿԱՊԵՐԸ՝ ԲԻԶՆԵՍԻՑ ՄԻՆՉԵՎ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
«Հետք»-ի հրապարակումը ցույց է տալիս, որ կապը միայն Գարիկ Սարգսյանի և Գրիգոր Մանուկյանի ազգակցությամբ չի սահմանափակվում։
Գրիգոր Մանուկյանի որդին՝ Գևորգ Մանուկյանը, 2018 թվականի իշխանափոխությունից հետո աշխատել է Արարատի մարզպետարանում՝ այն ժամանակ, երբ մարզպետի պաշտոնը զբաղեցնում էր Գարիկ Սարգսյանը։ Գևորգ Մանուկյանը եղել է Սարգսյանի օգնականը։
Հետագայում նա Արարատի համայնքի ավագանու ընտրություններում ընդգրկվել է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության ցուցակում՝ հինգերորդ համարով, և այժմ ավագանու ՔՊ խմբակցության անդամ է։
Այսպիսով, «Հետք»-ի ներկայացրած փաստերի ամբողջությունը ձևավորում է կապերի մի շղթա, որտեղ միմյանց են հատվում համայնքային իշխանությունը, քաղաքական թիմը և պաշտոնատար անձի մերձավոր ազգականի բիզնեսը։
«ՇԱՀԵՐԻ ԲԱԽՈՒՄ ՉԵՄ ՏԵՍՆՈՒՄ»
«Հետք»-ը Գրիգոր Մանուկյանին ուղղակի հարցրել է՝ արդյոք Գարիկ Սարգսյանի հետ ունեցած ազգակցական կապն է օգնել «Նոյավան»-ին հաղթել մրցույթներում։
Մանուկյանը պատասխանել է, որ եթե այդ հանգամանքը ազդեցություն ունենար, ապա ընկերությունը կհաղթեր նաև մյուս մրցույթներում, որոնց մասնակցում է։ Նա նաև հայտարարել է, որ այս իրավիճակում շահերի բախում չի տեսնում։
Սակայն հետաքննության ամենակարևոր հարցը հենց սա է. արդյո՞ք միայն այն փաստը, որ ընկերությունը չի հաղթել բոլոր մրցույթներում, բավարար է պաշտոնատար անձի և նրա մերձավոր ազգականի բիզնես շահերի հնարավոր բախման հարցը փակելու համար։
«Հետք»-ի հրապարակման հետագա զարգացումները ցույց են տալիս, որ այդ հարցը պարզապես լրագրողական քննարկման մակարդակում չի մնացել։
«ՀԵՏՔ»-Ի ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄԸ՝ ՀԱԿԱԿՈՌՈՒՊՑԻՈՆ ԿՈՄԻՏԵՈՒՄ
2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ին «Հետք»-ը հրապարակեց նոր նյութ՝ տեղեկացնելով, որ Գլխավոր դատախազությունը նոյեմբերի 14-ին իր հրապարակումը ուղարկել է Հակակոռուպցիոն կոմիտե՝ օպերատիվ ստուգման։
Նույն հրապարակման համաձայն՝ Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովը, «Հետք»-ի նյութից հետո ստացված հարցման շրջանակում, հայտնել էր, որ Գարիկ Սարգսյանը թույլ է տվել վարչական իրավախախտում։
Ըստ «Հետք»-ի ներկայացրած ԿԿՀ-ի պարզաբանման՝ այն դեպքերում, երբ պաշտոնատար անձի լիազորությունների շրջանակում գործողությունը կամ որոշումը կարող է հանգեցնել շահերի բախման, համապատասխան պաշտոնյան պարտավոր է սահմանված կարգով ներկայացնել գրավոր հայտարարություն այդ հանգամանքների վերաբերյալ։ «Հետք»-ի տվյալներով՝ Գարիկ Սարգսյանը նման հայտարարություն ԿԿՀ չի ներկայացրել։ Միաժամանակ հանձնաժողովը նրան տուգանել չէր կարող, քանի որ պայմանագրի կնքումից անցել էր մեկ տարի։
Այս հանգամանքը էականորեն փոխում է պատմության տրամաբանությունը։
Եթե նոյեմբերի 11-ի հրապարակման պահին խոսքը հիմնականում գնում էր համայնքապետի մերձավոր ազգականի ընկերության հետ կնքված հարյուրավոր միլիոնների պայմանագրերի և դրա շուրջ առաջացած հարցերի մասին, ապա դեկտեմբերի 4-ին արդեն առկա էր նաև իրավասու պետական մարմինների արձագանքը։
ԽՆԴԻՐԸ ՄԻԱՅՆ 389 ՄԻԼԻՈՆԸ ՉԷ
Այս պատմության առանցքում 389 միլիոն դրամն է, բայց խնդիրը միայն այդ գումարի չափը չէ։
Խնդիրը նաև այն է, որ համայնքի ղեկավարի մերձավոր ազգականի 100 տոկոս սեփականություն հանդիսացող ընկերությունը ստացել է համայնքապետարանից երկու խոշոր պայմանագիր՝ մեկը՝ 109 միլիոն, մյուսը՝ 280 միլիոն դրամի։
Խնդիրը նաև այն է, որ «Նոյավան»-ի սեփականատիրոջ որդին նախկինում աշխատել է հենց Գարիկ Սարգսյանի ղեկավարած Արարատի մարզպետարանում՝ որպես նրա օգնական, իսկ հետագայում դարձել է ՔՊ խմբակցության անդամ Արարատի ավագանիում։
Եվ, վերջապես, խնդիրը նաև այն է, որ միայն «Հետք»-ի հրապարակումից հետո է հարցը հայտնվել է հակակոռուպցիոն մարմինների ուշադրության կենտրոնում, իսկ Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովը և այլ վերահսկիչ մարմինները կանխարգելիչ գործողություններ չեմ կատարել, ինչի հետևանքով Գարիկ Սարգսյանը է պատասխանատվություն կրելուց։խուսափել է։
Ուստի Վեդու այս պատմությունը չի կարելի սահմանափակել «մրցույթը օրինական էր, թե ոչ» պարզունակ հարցով։ Հանրային միջոցների կառավարման դեպքում նույնքան կարևոր է հասկանալ՝ արդյոք պաշտոնատար անձի որոշումների կայացման գործընթացում բացառված են եղել անձնական և ընտանեկան շահերի ազդեցության հնարավորությունները։