Հայկ Դեմոյանը պետական միջոցների վատնման վերաբերյալ հաղորդում կներկայացնի իրավապահներին
Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի նախկին տնօրեն, պատմական գիտությունների դոկտոր Հայկ Դեմոյանը հայտարարել է, որ պետական միջոցների հնարավոր վատնման և կասկածելի ծագում ունեցող մշակութային նմուշի գնման հանգամանքները պետք է քննության առնվեն իրավապահ մարմինների կողմից։ Խոսքը Լոնդոնի «Sam Fogg» աճուրդից Հայաստանի կառավարության գնած միջնադարյան դռան փեղկի մասին է, որի հայկական ծագումն ու արժեքը պատմաբանը վիճարկում է։
Դեմոյանի խոսքով՝ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի, վարչապետի աշխատակազմի ղեկավար Արայիկ Հարությունյանի և ԿԳՄՍ նախարար Ժաննա Անդրեասյանի ներկայացրած պնդումները, թե դռան փեղկը XII դարի հայկական եկեղեցու դուռ է, բավարար գիտական հիմնավորում չունեն։ Նա կասկածի տակ է դնում նաև առարկայի թվագրումը, ծագման աշխարհագրությունը և իսկությունը՝ նշելով, որ փեղկի վրա հայերեն արձանագրություն չկա, իսկ դրա վերաբերյալ ամբողջական փորձագիտական փաստաթղթերը հրապարակված չեն։
Պատմաբանը պնդում է, որ գործարքի գինը կարող է առնվազն տասնապատիկ գերազանցել ցուցանմուշի իրական շուկայական արժեքը։ Նա չի բացառում աճուրդի կազմակերպիչների հետ նախնական պայմանավորվածության հնարավորությունը և պահանջում է պարզել՝ արդյոք գործարքի ընթացքում եղել են իրավախախտումներ։ Դեմոյանը հայտարարել է, որ պետական միջոցների հնարավոր վատնման վերաբերյալ հաղորդում կներկայացնի Ազգային անվտանգության ծառայություն, Հակակոռուպցիոն կոմիտե և դատախազություն։
Հիշեցնենք՝ ՀԱՆ-ն այս թեմային անդրադարձել էր սեպտեմբերի 1-ի՝ «175 միլիոն դրամ՝ մի դռան համար․ Փաշինյանի իշխանության նոր «գլուխգործոցը» հրապարակման մեջ՝ ներկայացնելով գնման հանգամանքները, Դեմոյանի կասկածները և իշխանությունների արձագանքը։ Գործարքի ընդհանուր արժեքը կազմել է 175 մլն 360 հազար դրամ։ ԿԳՄՍ նախարար Ժաննա Անդրեասյանը հայտարարել էր, որ ցուցանմուշի տարիքը հաստատվել է ռադիոածխածնային հետազոտությամբ, իսկ դրա արժեքը՝ մասնագիտական գնահատականներով։
Դեմոյանը իրավապահներից պահանջում է ուսումնասիրել աճուրդի տան հետ նամակագրությունը, գնման պայմանները, գնի ձևավորման հիմքերը, փորձագիտական եզրակացությունները, ռադիոածխածնային թվագրման փաստաթղթերը և դռան փեղկի՝ Հայաստան ներկրման մաքսային փաստաթղթերը։ Նա նաև պահանջում է պարզել նույն աղբյուրից այլ մշակութային նմուշների ձեռքբերման հանգամանքները։
Հարցը հրատապ է նաև այն պատճառով, որ, ըստ Դեմոյանի, կառավարությունը մտադիր է Բեյրութից ձեռք բերել նույն դռան երկրորդ փեղկը։ Պատմաբանը իրավապահ մարմիններին կոչ է անում կանխել պետական միջոցների նոր հատկացումը մինչև առաջին գործարքի հանգամանքների պարզաբանումը և պատրաստակամություն է հայտնում մասնագիտական գնահատական ներկայացնել ցուցանմուշի ծագման, թվագրման ու իսկության վերաբերյալ։
Դեմոյանի ներկայացրած մեղադրանքներն ու կասկածները դեռևս իրավական գնահատական չեն ստացել։ Գործարքի օրինականության և ցուցանմուշի ծագման վերաբերյալ վերջնական եզրակացությունների համար անհրաժեշտ են փաստաթղթային ապացույցներ և անկախ փորձագիտական ուսումնասիրություն։