«Հրապարակ օրաթերթ». Անձնագրի և ID քարտի թանկացումը քաղաքացիների վրա տարեկան շուրջ 4 միլիարդ դրամի լրացուցիչ բեռ կդնի
Հայաստանում անձը հաստատող փաստաթուղթ ստանալը շարքային քաղաքացու համար կարող է վերածվել զգալի ֆինանսական ծախսի։ Անձնագրերի և նույնականացման քարտերի նոր սակագների հետևանքով քաղաքացիները ստիպված կլինեն փաստաթղթերի համար վճարել նախկինից մի քանի անգամ ավելի։ «Հրապարակ օրաթերթի» հրապարակման համաձայն՝ թանկացումների արդյունքում բնակչության լրացուցիչ ծախսերը տասը տարվա կտրվածքով կարող են գերազանցել 40 միլիարդ դրամը։
Անձնագիր՝ 28 650 դրամով. թանկացման հետևանքով քաղաքացիներից 10 տարում կարող է գանձվել ավելի քան 40 միլիարդ դրամ
«Հրապարակ օրաթերթի» ներկայացրած հաշվարկների համաձայն՝ ID քարտերի և անձնագրերի նոր սակագները Հայաստանի բնակչության վրա տասնամյա կտրվածքով կարող են ավելի քան 40 միլիարդ դրամի լրացուցիչ ֆինանսական բեռ դնել։ Խոսքը պետական ծառայությունների համար վճարների կտրուկ բարձրացման մասին է, որն առավել ծանր կարող է անդրադառնալ թոշակառուների և ցածր եկամուտ ունեցող ընտանիքների վրա։
ID քարտի գինը՝ գրեթե կրկնակի, անձնագրինը՝ շուրջ 29 անգամ ավելի
Հրապարակման համաձայն՝ ID քարտի տրամադրման վճարը 3 000 դրամից բարձրանում է մինչև 5 950 դրամ։ Թանկացումը կազմում է 98,3 տոկոս։
Ավելի կտրուկ է անձնագրի սակագնի փոփոխությունը։ Կապույտ և կարմիր անձնագրերի համար նախկինում սահմանված 1 000 դրամի փոխարեն քաղաքացին այժմ պետք է վճարի 28 650 դրամ։ Այսինքն՝ պետական ծառայության արժեքն աճում է շուրջ 28,6 անգամ՝ 2 765 տոկոսով։
Այս թվերը ցույց են տալիս, որ անձը հաստատող և ճամփորդական փաստաթղթերի ստացումը քաղաքացիների համար դառնում է զգալիորեն ավելի թանկ։
Ինչպե՞ս է ձևավորվում 40 միլիարդ դրամի հաշվարկը
«Հրապարակ օրաթերթի» ներկայացրած հաշվարկների հիմքում Հայաստանի՝ 16 տարին լրացած շուրջ 2,4 միլիոն բնակչությունն է և փաստաթղթերի տասը տարվա գործողության ժամկետը։
Հաշվարկի համաձայն՝ ID քարտերի թանկացումից լրացուցիչ հավաքագրումը տասը տարվա ընթացքում կարող է կազմել շուրջ 7,1 միլիարդ դրամ։
Անձնագրերի դեպքում հաշվարկն արվել է՝ ենթադրելով, որ բնակչության կեսը՝ շուրջ 1,2 միլիոն մարդ, տասնամյա ժամանակահատվածում կստանա նաև ճամփորդական անձնագիր։ Այս դեպքում լրացուցիչ վճարումների ծավալը կկազմի շուրջ 33,2 միլիարդ դրամ։
Այսպիսով, երկու փաստաթղթերի թանկացումից քաղաքացիների լրացուցիչ ծախսը տասը տարվա ընթացքում կարող է հասնել 40,3 միլիարդ դրամի։ Տարեկան միջին հաշվով դա շուրջ 4 միլիարդ դրամ է։
Խոսքը հրապարակման մեջ ներկայացված հաշվարկային գնահատականի մասին է, ոչ թե արդեն փաստացի հավաքագրված գումարի։ Այն հիմնված է բնակչության թվի և անձնագրեր ստանալու վերաբերյալ նշված ենթադրությունների վրա։
Թոշակառուների համար անձնագիրը կարող է դառնալ ծանր ֆինանսական բեռ
Թանկացումների սոցիալական հետևանքներն առավել ակնհայտ են դառնում թոշակառուների եկամուտների հետ համեմատելիս։
«Հրապարակ օրաթերթը» նշում է, որ նվազագույն կենսաթոշակի՝ մոտ 45-50 հազար դրամի պայմաններում 28 650 դրամ արժողությամբ անձնագիր ստանալը նշանակում է մեկ ամսվա կենսաթոշակի ավելի քան 57 տոկոսը վճարել միայն փաստաթղթի համար։
ID քարտի 5 950 դրամ սակագինն էլ նվազագույն կենսաթոշակի մոտ 12 տոկոսն է։
Չորս հոգանոց ընտանիքի համար իրավիճակն ավելի ծանր է։ Եթե ընտանիքի բոլոր անդամները ճամփորդական անձնագիր ստանալու կարիք ունենան, նախկին 4 000 դրամի փոխարեն ստիպված կլինեն վճարել 114 600 դրամ։ Տարբերությունը կազմում է 110 600 դրամ։
Պետական ծառայությո՞ւն, թե՞ բյուջեի համալրման լրացուցիչ աղբյուր
«Հրապարակ օրաթերթի» բարձրացրած հիմնական խնդիրը պետական ծառայությունների մատչելիությունն է։ Անձը հաստատող փաստաթուղթը քաղաքացու համար սովորական կենցաղային գնում չէ։ Այն անհրաժեշտ է բազմաթիվ իրավական և վարչական գործողություններ կատարելու, ինչպես նաև երկրի ներսում ու արտերկրում անձը հաստատելու համար։
Նման պայմաններում սակագների կտրուկ բարձրացումը հատկապես ծանր հետևանքներ կարող է ունենալ այն քաղաքացիների համար, որոնց եկամուտները չեն աճում նույն տեմպերով։
Հրապարակման հեղինակը՝ Արշակ Սարգսյանը, նշում է, որ առանց սոցիալական արտոնությունների համակարգի նման թանկացումները փաստացի լրացուցիչ բեռ են դառնում սոցիալապես անապահով խավերի և թոշակառուների համար։
Պետական ծառայությունների սակագների բարձրացման հիմնավորումը, դրանց ինքնարժեքի հաշվարկը և սոցիալական արտոնությունների բացակայությունը պահանջում են առանձին պարզաբանում։ Հրապարակված թվերի համադրությունը ցույց է տալիս, թե ինչ ծախսի առաջ կարող են կանգնել միլիոնավոր քաղաքացիներ՝ ընդամենը իրենց անձը հաստատող փաստաթղթերն ստանալու համար։