Որտե՞ղ է Արցախին հատկացված 5 միլիարդը. Արթուր Համբարձումյանի բացահայտումները և իրավապահների լռությունը
Որքան էլ տարօրինակ հնչի, անվերջ քաղաքական ներկայացումների, փոխադարձ մեղադրանքների, ցուցադրական ձերբակալությունների և Հայաստանում «օրենքի գերակայության» մասին չդադարող խոսակցությունների ֆոնին կա մի թեմա, որը իշխանությունը նախընտրում է պարզապես չնկատել։ Խոսքը վերաբերում է Արթուր Համբարձումյանի համակարգված հրապարակումներին՝ մի մարդու, որը տարիներ շարունակ նախանձելի հետևողականությամբ հանրայնացնում է իշխանության վերնախավի բարձրաստիճան ներկայացուցիչներին վերաբերող տեղեկություններ՝ դրանք ուղեկցելով կոնկրետ անուններով, հանգամանքներով և չափազանց լուրջ մեղադրանքներով։
ԵՎ ԱՅՍՏԵՂ ԱՄԵՆԱՈՒՇԱԳՐԱՎԸ ԱՅՆ Է, ՈՐ ՏԻՐՈՒՄ Է ԲԱՑԱՐՁԱԿ ԼՌՈՒԹՅՈՒՆ ՆՐԱՆՑ ԿՈՂՄԻՑ, ՈՒՄ ՀԱՍՑԵԱԳՐՎԱԾ ԵՆ ԱՅԴ ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄՆԵՐԸ։ Չկան դատական հայցեր՝ պատվի և արժանապատվության պաշտպանության պահանջով։ Չկան համոզիչ հերքումներ։ Չկան հանրայնացված փաստաթղթեր, որոնք մեկընդմիշտ կփակեին այս հարցը։ Կա միայն ցուցադրական լռություն, որն ամեն նոր գրառումից և հրապարակումից հետո ավելի ու ավելի տարօրինակ է թվում։
Նման հարցադրումների հերթական առիթը դարձավ Համբարձումյանի վերջին հրապարակումը սոցիալական ցանցերում, որը վերաբերում է Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանին։ Հեղինակի պնդմամբ՝ 2022 թվականի դեկտեմբերին Միրզոյանը ձեռք է բերել շքեղ առանձնատուն։ Թվում է՝ անշարժ գույք գնելն ինքնին հանցագործություն չէ։ Սակայն դրան հաջորդող հանգամանքներն արդեն դժվար է պատահական համընկնում համարել։
Համբարձումյանի խոսքով՝ առանձնատան ձեռքբերումից ընդամենը մի քանի ամիս առաջ Արցախի այն ժամանակվա նախագահ Արայիկ Հարությունյանը, իբր, նեղ շրջանակում դժգոհել է, որ Արցախին հատկացված 5 միլիարդ դրամն իրականում տեղ չի հասել, քանի որ անհրաժեշտ փաստաթղթերը ստորագրելուց հետո, այդ միջոցները թողել է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության քաղաքական վերնախավի ներկայացուցիչներին։ Ավելին, որպես այդ խոսակցության վկա Համբարձումյանը նշել է գեներալ Վիտալի Բալասանյանին։
Այս հայտարարությունները պահանջում են կա՛մ հրապարակային հերքում, կա՛մ իրավապահ մարմինների կողմից պատշաճ ստուգում։
ՍԱԿԱՅՆ, ԹՎՈՒՄ Է, ԻՇԽԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ՆԱԽԸՆՏՐՈՒՄ Է ԵՐՐՈՐԴ ՏԱՐԲԵՐԱԿԸ՝ ՁԵՎԱՑՆԵԼ, ԹԵ ՈՉԻՆՉ ՉԻ ՊԱՏԱՀԵԼ։
Այս պատմությանը հավելյալ սրություն է հաղորդում ևս մեկ հանգամանք, որի վրա ուշադրություն է հրավիրում հենց Համբարձումյանը։ Նա հիշեցնում է նույն Արարատ Միրզոյանի՝ 2018 թվականին արված հայտարարությունը, թե «հեղափոխությունից» հետո Հայաստանում ավարտվել է «բարձր պարիսպների ժամանակաշրջանը»։ Այն ժամանակ նոր իշխանության ներկայացուցիչները մեծ պաթոսով խոսում էին համեստության, թափանցիկության և նոր քաղաքական մշակույթի մասին։
Անցել է ընդամենը մի քանի տարի, և այսօր արդեն շրջանառվում են տեղեկություններ շքեղ առանձնատների, միլիարդավոր դրամական հոսքերի մասին։ Պատահական համընկնո՞ւմ։ Հնարավոր է։ Սակայն հենց դրա համար էլ գոյություն ունեն իրավապահ մարմինները՝ պատահականությունները հնարավոր հանցագործություններից տարանջատելու համար։
Բայց ամենազարմանալին այլ է։ Ի վերջո, այս հրապարակումն ամենևին էլ առաջինը չէ։
Վերջին մի քանի տարիների ընթացքում Արթուր Համբարձումյանը բազմիցս հրապարակել է նյութեր «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության ներկայացուցիչների, կառավարության անդամների և բարձրաստիճան պաշտոնյաների վերաբերյալ։ Թեմաները գրեթե միշտ նույնն են՝ «թավշյա հեղափոխության» բեմականացում, Նիկոլ Փաշինյանի և նրա թիմի կողմից ազգային շահերի դավաճանություն, կոռուպցիա, ապօրինի հարստացում, շահերի բախում, էլիտար անշարժ գույք, խոշոր դրամական միջոցների ծագում։
ԵՎ ԱՄԵՆ ԱՆԳԱՄ ՍՑԵՆԱՐԸ ԿՐԿՆՎՈՒՄ Է ՆՈՒՅՆ ԿԵՐՊ։
Հրապարակումից հետո տիրում է բացարձակ լռություն։ Ոչ ոք փաստաթղթերով չի ներկայանում լրագրողների առաջ։ Ոչ ոք զրպարտության մասին դատական հայց չի ներկայացնում։ Ոչ ոք չի պահանջում քրեական պատասխանատվության ենթարկել հեղինակին՝ կեղծ տեղեկություններ տարածելու համար։
Բնականաբար հարց է ծագում՝ ինչո՞ւ։
Եթե Արթուր Համբարձումյանը գիտակցաբար կեղծ տեղեկություններ է տարածում, ապա ինչո՞ւ մինչ օրս նրան օրենքի առաջ պատասխանատվության չեն ենթարկել։ Քրեական օրենսգրքում համապատասխան դրույթներ կան։ Պատվի և արժանապատվության պաշտպանության վերաբերյալ դատական պրակտիկան ևս գոյություն ունի։
Եթե, սակայն, հրապարակված տեղեկությունների թեկուզ մի մասը համապատասխանում է իրականությանը, ապա առաջանում է բոլորովին այլ հարց. ինչո՞ւ են Քննչական կոմիտեն, Հակակոռուպցիոն կոմիտեն, դատախազությունը և մյուս պետական կառույցները տարիներ շարունակ լիակատար անտարբերություն ցուցաբերում հնչեցված հրապարակային լրջագույն մեղադրանքների նկատմամբ։
ՍՏԱՑՎՈՒՄ Է ԲԱՎԱԿԱՆԻՆ ՀԵՏԱՔՐՔԻՐ ՊԱՏԿԵՐ։
Նախկին իշխանության ցանկացած պաշտոնյայի կարելի է ձերբակալել Facebook-ում արված գրառման հիման վրա։ Ցանկացած ընդդիմադիր գործչի կարելի է հարցաքննության հրավիրել անհամեմատ ավելի մեղմ հայտարարությունների համար։ Գործող իշխանությանը հասցեագրված ցանկացած քննադատական խոսք ակնթարթորեն դառնում է իրավապահ մարմինների բուռն գործունեության առարկա։
Սակայն երբ խոսքը վերաբերում է այն հրապարակումներին, որոնցում հիշատակվում են հենց իշխանության ներկայացուցիչները, պետական արդարադատության ամբողջ համակարգը կարծես անհետանում է։
Չկան նախաքննական ստուգումներ։ Չկան հաղորդումներ նյութերի գրանցման մասին։ Չկան պաշտոնական պարզաբանումներ։ Չկա նույնիսկ մամուլի ծառայությունների տարրական հայտարարություն այն մասին, որ հրապարակված տեղեկությունները չեն համապատասխանում իրականությանը։
Այսպիսի լռությունն անխուսափելիորեն ծնում է ամենատարբեր վարկածներ։
Կամ իշխանությունը համոզված է, որ հրապարակումներն այնքան անհեթեթ են, որ արժանի չեն որևէ արձագանքի։ Սակայն նման բացատրությունն այլևս չի գործում, երբ տասնյակ նմանատիպ նյութեր տարիներ շարունակ մնում են առանց որևէ պատասխանի։
Կամ հրապարակումների հասցեատերերը պարզապես շահագրգռված չեն պատմությունը դատարան հասցնելու մեջ, քանի որ ցանկացած լիարժեք քննություն անխուսափելիորեն կպահանջի ստուգել գույքի ծագումը, ֆինանսական հոսքերը, հայտարարագրերը և բազմաթիվ այլ հանգամանքներ, միաժամանակ ավելորդ հանրային ուշադրություն հրավիրելով դրանց վրա։
Վերջապես, կա նաև երրորդ տարբերակը՝ իրավապահ համակարգը վերջնականապես կորցրել է իր ինքնուրույնությունը, և այն հարցը, թե ում պետք է ստուգել, իսկ ում՝ անտեսել, վաղուց որոշվում է ոչ թե օրենքով, այլ անձամբ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից։
Այս ցուցադրական լռությունն այսօր անհամեմատ ավելի ազդեցիկ տպավորություն է թողնում, քան Արթուր Համբարձումյանի հրապարակումները։ Որովհետև երբեմն լռությունն իսկապես դառնում է ամենախոսուն պատասխանը։