Պետական պաշտոնյաներին մոտ 5 մլրդ դրամի պարգևավճարներ․ ինչպե՞ս է բաշխվում հանրային գումարը
Պետական պաշտոնյաներին և պետական համակարգի աշխատակիցներին պարգևավճարներ տրամադրելու համար կառավարությունը հատկացրել է մոտ 5 մլրդ դրամ։ Գումարների բաշխման, դրանց հիմնավորվածության և պարգևատրման չափանիշների վերաբերյալ հարցերը շարունակում են մնալ հանրային վերահսկողության օրակարգում։ Հուլիսին այս թեմային անդրադարձել էին «Ազատություն Ռադիոկայան»-ը ու Factor TV-ն։
«Ազատություն Ռադիոկայան»-ի հրապարակման համաձայն՝ պարգևավճարների տրամադրման որոշման առնչությամբ հակակոռուպցիոն փորձագետ Վարուժան Հոկտանյանը մատնանշել էր քաղաքական կոռուպցիայի ռիսկը։ Factor TV-ն ներկայացրել էր հատկացումների բաշխումն ըստ պետական գերատեսչությունների։
Պարգևավճարների ընդհանուր չափն ինքնին ամբողջական պատկերացում չի տալիս հանրային միջոցների օգտագործման մասին։ Դրա համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել նաև գումարների բաշխման կարգը, ստացողների շրջանակը և վճարումների հիմքում դրված աշխատանքի գնահատման չափանիշները։
Որքա՞ն գումար է հատկացվել պետական մարմիններին
Factor TV-ի հրապարակման համաձայն՝ պարգևավճարների համար հատկացվել է 4 մլրդ 961 մլն 725 հազար դրամ։ Գումարը նախատեսվել էր կառավարության պահուստային ֆոնդից։
Հրապարակման մեջ ներկայացված տվյալներով՝ առանձին պետական մարմիններին հատկացվել են հետևյալ գումարները.
Աղբյուրը՝ Factor TV։ Աղյուսակում ներկայացված են հրապարակման մեջ նշված հատկացումներից մի քանիսը։
Այս տվյալները ցույց են տալիս պետական մարմիններին հատկացված գումարների չափը, սակայն չեն պարզաբանում, թե ինչպես են դրանք բաշխվել առանձին աշխատակիցների միջև։ Հրապարակված տեղեկություններից հնարավոր չէ որոշել նաև՝ յուրաքանչյուր պարգևավճարի չափն ինչ հաշվարկով է սահմանվել։
Պարգևատրման ի՞նչ չափանիշներ են կիրառվում
Պետական պաշտոնյաներին և աշխատակիցներին պարգևատրելու համար անհրաժեշտ է ունենալ համապատասխան իրավական հիմքեր և սահմանված ընթացակարգեր։ Սակայն միայն գումարների բաշխման մասին տեղեկությունը բավարար չէ գնահատելու, թե որքանով են այդ վճարումները համապատասխանում աշխատանքի արդյունքներին։
Մասնավորապես, պարզաբանման կարիք ունեն պարգևավճարների չափը որոշելու սկզբունքները, աշխատակիցների կատարողականի գնահատման մեթոդները և տարբեր պետական մարմիններում կիրառվող չափանիշները։
Հանրային միջոցների օգտագործման արդյունավետությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է նաև հասկանալ՝ արդյոք պարգևատրումը պայմանավորված է նախապես սահմանված նպատակների կատարմամբ, աշխատանքի որակով կամ ծառայությունների բարելավմամբ։
Եթե պարգևավճարների չափը որոշվում է ղեկավարների հայեցողությամբ, կարևոր է պարզել, թե ինչ վերահսկողական մեխանիզմներ են գործում և ինչպես է ստուգվում որոշումների համապատասխանությունը սահմանված կանոններին։
«Ազատություն Ռադիոկայան»-ի հրապարակման մեջ Վարուժան Հոկտանյանը բարձրացրել էր քաղաքական կոռուպցիայի ռիսկի հարցը։ Այդ ռիսկերի գնահատման համար կարևոր են պարգևատրման որոշումների հիմնավորումները, կիրառված չափանիշները և վճարումների վերաբերյալ ամբողջական տվյալները։
Նախորդ պարգևավճարների վերաբերյալ հրապարակված տվյալները
«Ազատություն Ռադիոկայան»-ի հրապարակած տեղեկությունների համաձայն՝ 2025 թվականի վերջին պետական համակարգում պարգևավճարների համար հատկացվել էր ևս 3,5 մլրդ դրամ։ Հրապարակման մեջ նշվել էին նաև առանձին պաշտոնյաների ստացած գումարները՝ պատգամավորներին շուրջ 3 մլն դրամ, նախարարներին՝ մինչև 7 մլն դրամ, իսկ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին՝ 12 մլն դրամ։
Այս տվյալները հնարավորություն են տալիս համեմատելու տարբեր ժամանակահատվածներում պարգևավճարների համար նախատեսված գումարները։ Սակայն ամբողջական գնահատման համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել նաև պետական մարմինների աշխատավարձային ֆոնդերը, պարգևատրման իրավական կարգավորումները և յուրաքանչյուր տարվա հատկացումների հիմնավորումները։
2027 թվականի պետական բյուջեի նախագծի քննարկման ընթացքում այդ տվյալների հրապարակումը թույլ կտա գնահատել պարգևատրման ծախսերի ծավալը և դրանց տեղը պետական ծախսերի ընդհանուր կառուցվածքում։
Ի՞նչ տվյալներ են անհրաժեշտ հանրային վերահսկողության համար
Պարգևավճարների տրամադրման գործընթացի թափանցիկությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել կառավարության համապատասխան որոշումը, հատկացումների հաշվարկները, պետական մարմինների պարգևատրման կարգերը և վճարումների վերաբերյալ հաշվետվությունները։
Մասնավորապես, կարևոր է պարզել՝
- ինչ իրավական ակտի հիման վրա են հատկացվել մոտ 5 մլրդ դրամը,
- ինչպես է որոշվել յուրաքանչյուր պետական մարմնին տրամադրվող գումարի չափը,
- ինչ սկզբունքներով են պարգևատրվել աշխատակիցները,
- ինչպիսի վերահսկողություն է իրականացվում հատկացված միջոցների բաշխման նկատմամբ,
- ինչ տվյալներ են հրապարակվում պարգևատրման արդյունքների և վճարումների մասին։
Վերոնշյալ հարցերի պատասխանները թույլ կտան պարզել՝ արդյոք հատկացումների բաշխումը հիմնված է աշխատանքի գնահատման միասնական չափանիշների վրա, և որքանով են պետական մարմինների ֆինանսական որոշումները հասանելի հանրային վերահսկողության համար։
Սակայն այս պահի դրությամբ հրապարակայնորեն հայտնի չէ, թե աշխատանքի ինչ ցուցանիշների, գնահատման ինչ չափանիշների կամ արձանագրված արդյունքների հիման վրա է որոշում կայացվել պետական պաշտոնյաներին և աշխատակիցներին պարգևավճարներ տրամադրելու մասին։